456. Umberto Eco, «Το Όνομα του Ρόδου»

Sean Connery and Christian Slater in "The Name of the Rose", 1986

Φυσικά «Το Όνομα του Ρόδου» 1980, δεν λείπει από κανένα κατάλογο πολύτιμων βιβλίων, του αιώνα, των πολυδιαβασμένων, των βραβευμένων, των απαραίτητων. Η χαρισματική έμπνευση (κι ωραία πλάκα συνάμα…) ξεκινά από τον τίτλο, ο οποίος κατά το συγγραφέα, δεν λέει το παραμικρό, είναι παντελώς άσχετος, και τολμηρά δηλώνει ο τιτλοδότης πως τον ήθελε ολωσδιόλου ξένο με το περιεχόμενο για να υπάρχουν συγχύσεις και παρερμηνείες.

GIOTTO di Bondone, Legend of St Francis: 15. Sermon to the Birds, 1297-99 ,
Fresco, 270 x 200 cm, Upper Church, San Francesco, Assisi

Στα μέσα του 14ου αιώνα, ο θρησκευτικός μεσαίωνας δυναστεύει τις ψυχές των αθώων κεντροευρωπαίων. Ήδη ζυμώνεται στα υποσυνείδητα των αγροτών του φεουδαρχισμού και της θρησκοληψίας η γλυκιά Αναγέννηση, με τον διάπλατο ορθολογισμό της και τη γέννηση της νέας ελεύθερης Επιστήμης. Σε ένα ιταλικό Βενεδεκτίνικο μοναστήρι όμως, εξελίσσεται μια μυστικιστική σειρά από 7 περίεργους θανάτους, και όπου δεν αργεί να αποκαλυφθεί το δολοφονικό σπιράλ. Ο συνδυασμός αιρετισμών, μαγισσών, αριστοτελισμού δημιουργεί μια έξοχη πλοκή, ευτυχώς κατανοητή και για το μέσο αναγνώστη. Ένας υπέργηρος παραδοσιακός μοναχός αποφασίζει να πολεμήσει το βιβλίο «Περί Ποιητικής» του σταγειρίτη φιλοσόφου, διότι ομιλεί για το γέλιο, την κωμωδία, την μιμική, και επί τούτοις δηλητηριάζει, κατακρημνίζει, απαγχονίζει  κάθε μέλος του τάγματος θα μπορούσε να αποκαλύψει την ύπαρξη του θησαυρού στις κρύπτες της βιβλιοθήκης.

 Τι ήταν αυτό που σε τρομοκράτησε σ’ αυτή τη διατριβή για το γέλιο; Δεν εξαφανίζεις το γέλιο εξαφανίζοντας αυτό το βιβλίο! ρωτά στην κορύφωση του δράματος ο αδελφός Γουλιέλμος της Μπάσκερβιλ (κατά τον συγγραφέα αυτός ο φανταστικός ήρωας υποκαθιστά τον περίφημο Γουλιέλμο του Όκαμ γνωστό για τη λεπίδα και την απλότητά του.)

… το βιβλίο αυτό, δικαιώνοντας την κωμωδία, τη σάτιρα και τη μιμική ως θαυματουργά ιάματα που φέρνουν την κάθαρση των παθών με την αναπαράσταση του ελαττώματος, της ατέλειας, της αδυναμίας, θα παρακινούσε τους ψευτοσοφούς σε μια προσπάθεια για την υποτίμηση του υψηλού. Από το βιβλίο αυτό θα γεννιόταν η σκέψη ότι ο άνθρωπος μπορεί να απαιτήσει στον κόσμο αυτό την αφθονία της χώρας των ονείρων. Απ’ αυτό το βιβλίο θα μπορούσε να γεννηθεί η νέα και καταστροφική επιδίωξη να καταστραφεί ο θάνατος με την απελευθέρωση από τον φόβο

Μέσα από αυτό το λαβυρινθώδες έργο ο μοναδικός σημειολόγος Ουμπέρτο  Έκο (αριστερών ιδεών και πάντως ασυμβίβαστος κατά της διφοθοράς) βρίσκει την ευκαιρία να κάνει μια εκτενή παρουσίαση της Σχολαστικής Μεθόδου, η οποία κυριαρχούσε στη μεσαιωνική σκέψη. Δεν παραλείπει να μιλήσει για το Φραγκίσκος της Ασίζης, το Ρογήρο Βάκων και τον Άγιο Θωμά Ακινάτη, όλοι Σχολαστικιστές. Ειδικά ο τελευταίος υπήρξε για τον Έκο και ακαδημαϊκό πεδίο έρευνας, πέτυχε δε έτσι να δέσει την μυθιστορία με την ανάλυση. Αδυνατώ εξάλλου να αντισταθώ και στον πειρασμό να μοιραστούμε μία από τις ευτυχέστερες ατάκες του έργου -«Then why do you want to know?»  (Γιατί στην ευχή θέλεις να μάθεις;)  -«Because learning does not consist only of knowing what we must or we can do, but also of knowing what we could do and perhaps should not do. (Διότι η μάθηση δεν αποτελείται μόνο εξ όσων πρέπει ή μπορούμε να πράξουμε, αλλά επίσης από την επίγνωση όσων θα έπρεπε να αποφεύγουμε)

Οφείλω τέλος να παραδεχθώ πως παρότι σπάνια οι ταινίες αποδίδουν στο ελάχιστο το μεγαλείο του αρώματος ενός βιβλίου, η συγκεκριμένη ταινία με πρωταγωνιστή τον Σων Κόνερυ, ξεπέρασε τα αναμενόμενα, ζωντάνεψε με επάρκεια συνοχή και το απαραίτητο πιπέρι του αστυνομικού θρίλερ τα κεφάλαια, και έδωσε ωραιότατα κίνητρα σε αναγνώστες να τριφτούν με ένα από τα μοναδικότερα εγχειρίδια όλων των εποχών.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in Έκο Ουμπέρτο and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s