447. Γ. Ζογγολόπουλος, ομπρέλες για πάντα (168)

"Αίθριο", Μετρό Πλ. Συντάγματος 1999

Τσέρκια με φακό 1980

Ένα από τα σημαντικότερα φαινόμενα της ελληνικής Γλυπτικής  -και όχι μόνο- είναι ο Γιώργος Ζογγολόπουλος 1903-2004. Ένας μικρός Πρωτέας, γεννημένος δίπλα στην Πλατεία Ομονοίας στην Αθήνα,  που από την κυβιστική του αφετηρία γίνεται στην πορεία των δεκαετιών όλο και πιο ανάλαφρος. Φλωρεντία Πάδοβα, Ντονατέλο, Τζιακομέτι, Μπιενάλε Βενετίας ‘93, οι σταθμοί της τέχνης του τρέχουν στους αιώνες και τους χάρτες όπως ένα αμέριμνο παιδί παίζει κουτσό σε πλακάκια πεζοδρομίου. Πειραματιζόμενος ακατάπαυστα για έναν αιώνα περίπου επιτρέπει στα επίπεδά του να αλληλοτέμνονται, τα στοιβάζει, τους δίνει μνημειακές διαστάσεις. Ακόμη και πολλές δεκάδες χρόνια πριν τις περίφημες «Ομπρέλλες«, τα έργα του μοιάζουν να αιωρούνται στο κενό με χάρη, κομψά και συμβολικά. Μετά το 1960 πάντως απογειώνεται οριστικά, ξεφεύγει σε υπερβατικά άμορφα έργα, κανένας υπαινιγμός έστω του αισθητού κόσμου.

Ζάλογγο 1950

Ποιητής, 1950

Τα γλυπτά του από κάθε πιθανό ή απίθανο υλικό έρχονται άλλοτε από το βαθύ απολιθωμένο παρελθόν κι άλλοτε από το μελλοντικό εργαστήρι της φύσης. Το κενό και το πλήρες παρουσιάζονται ως ισοδύναμα δομικά στοιχεία. Ένα μάτι σχεδιαστή, ένα μάτι οπλισμένο θαρρείς με φακό, μελετά και συλλαμβάνει με ένταση και ακρίβεια ίσαμε τα μικρότερα επεισόδια της φόρμας. Τον απασχολεί το συνεχές, το αέναον, το φως αλλά και το σκοτάδι ως φόντο, οι άπειρες πλευρές ενός έργου. Τα περίοπτά του κιβωτίζονται στους χώρους και τους αναπλάθουν. Εκεί που δεν υπήρχε τίποτε, τώρα το έργο του Ζογγολόπουλου προκαλεί μια ολοκαίνουργια, ομφαλική  εστία θέασης. Στέκεις μπρος στο έργο και μαγνητίζεσαι, το κυκλώνεις και βλέπεις σε κάθε βήμα και μια άλλη πόλη, κάθε ώρα έναν άλλο ορίζοντα, το φόντο του ουρανού που αλλάζει χρώματα αναγεννά το έργο ασταμάτητα. Παίζει ο καλλιτέχνης με το χρόνο, την κίνηση, την οπτική αντίληψη, διασκεδάζει να χαριεντίζεται γλυκύτατα με την αισθητική μας, έτσι όπως ακατάπαυστα την αναβαπτίζει.

Δεν γνώρισε μόνο την καταξίωση, δέχθηκε και τρανταχτές αντιδράσεις. Ειδικά εκείνο το ασυνήθιστο και πρόωρο ίσως δημιούργημα έξω από τη Διεθνή Έκθεση θεσσαλονίκης για χρόνια έγινε πεδίο κριτικών μαχών. Κάποιος Αγραφιώτης μάλιστα είχε γράψει «… μια ολόκληρη πολιτεία το αποστρέφεται, το καταδικάζει, αγανακτεί, εξοργίζεται, απορεί, το χλευάζει, ζητά το άμεσο σήκωμά του (…) Ζήτω ο λαός της Θεσσαλονίκης με το ανεπτυγμένο γούστο, που θα διώξει από την πόλη το σκιάχτρο που στήθηκε μπροστά στη ΔEΘ, για να μην μπορούν τα παιδάκια να περνούν από ‘κει κοντά…»

Ο ίδιος, δεν επεδίωκε να προβάλλει τα έργα του, παραμένοντας μακριά από την τύρβη της κοσμικότητας, δίνοντας κατά καιρούς μόνον ελάχιστες συνεντεύξεις. «…η καλλιέργεια του ματιού είναι πολύ μακρά διαδικασία. Και δύσκολη. Θυμάμαι όταν άρχισα να καταλαβαίνω κάποια πράγματα. Ήταν όταν είχα δει την «Γκερνίκα» του Πικάσο, στο ισπανικό περίπτερο, το 1937. Τότε άρχισα να καταλαβαίνω.

Πεντάκυκλο, Πλ. Ομονοίας

ΟΜΠΡΕΛΕΣ, Νέα παραλία Θεσσαλονίκης

» Για μένα οι παρέες είναι το παν για τη ζωή ενός ανθρώπου. Τι άλλο να κάνεις από το να γίνεις ζωγράφος ή καλλιτέχνης αν η παρέα σου ήταν όπως η δική μου. Ο Πικιώνης, ο Μητσάκης, ο Ρουσόπουλος, ο Κόντογλου, ο Παπαλουκάς: αυτοί ήταν η παρέα μου, αυτοί οι επιρροές μου! Εγώ βέβαια ήμουν πιο νέος, αλλά τους βοηθούσα στα πάντα.»

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in c. Γ Λ Υ Π Τ Ι Κ Η, Ζογγολόπουλος Γ.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s