446. Raphael, Μαντόνα Σιξτίνα (167)

Staatliche Kunstsammlungen Dresden, η γερμανική γκαλερί που κοσμείται από το αριστούργημα του Ραφαήλ

Εστιάστε στα αχνά αέρινα τάγματα χερουβειμ που ξεπροβάλουν υπό το υπερβατικό φόντο

Αν ήθελε κανείς να μεταφράσει σε ένα και μόνο έργο τη θρησκευτικότητα της ζωγραφικής κατά την Ακμή της Αναγέννησης, ίσως θα του αρκούσε να επισκεφθεί τη Δρέσδη -πουθενά αλλού!. Να σταθεί στο παγκάκι μπροστά στη Madonna Sistine (1513/14), και να ταξιδευτεί από το χρωστήρα του αισθαντικού Ραφαέλλο.

Οι κριτικές για το έργο κυμάνθηκαν σε αντιλογίες σχετικά με την επιτηδευμένη θεατρικότητά του ή αντίθετα την αληθινή θρησκευτικότητα. ϊσως αμφότεροι οι φανατικοί να δικαιούνται επιχειρημάτων. Τα πρόσωπα παρουσιάζονται με το άνοιγμα των παραπετασμάτων ως αυλαίας, ενώ ο αιφνιδιασμός που δίνει και την πλεονεκτικότητα του έργου είναι δύο –τόσο διάσημοι πια– άγγελοι, που ακουμπούν στο κατώτερο περβάζι. Η Παναγία αιθέρια προβάλει μέσα από ασπρογάλαζα νέφη σε ένα φόντο αμυδρά χρωματισμένων χερουβειμ κρατώντας το βρέφος, και πλαισιώνεται από το γονατιστό Πάπα Σίξτο και την Αγία Βαρβάρα που συνδέει τονουράνιο με το γήινο κόσμο.

Raphael, "The Sistine Madonna" 1513-14, Oil on canvas, 270 x 201 cm, Gemäldegalerie, Dresden. Η παπική τιάρα κάτω αριστερά γεφυρώνει τον αληθινό με το ζωγραφικό κόσμο. Η σύνθεση προορίζονταν να κοσμήσει το ταφικό μνημείο του Ιουλίου του 2ου, ενώ έκτοτε συγκαταλέγεται στα πλέον αντιγραφέντα έργα της παγκόσμιας Τέχνης, και ένα από τα αναγεννησιακά θαύματα που ακόμη απασχολούν τους συγγραφείς.

Ο θεατής ζει ένα όραμα όλο μεγαλείο και εκφραστική πληρότητα. Η οργάνωση είναι σε μια ευκίνητη πυραμίδα όπου δεξιοτεχνικά ο Ραφαήλ αποφεύγει την απόλυτη συμμετρία με τους ανισοϋψείς παραστάτες της Θεομήτορος. Παράλληλες γραμμές τρέχουν από τα κεφάλια του Σίξτου και της Παναγίας, όπως και των αγγέλων με της Βαρβάρας. Με ένα καταλυτικό τρόπο συνδευάζεται η στατικότητα με την κίνηση, η ισορροπία με την αντίθεση, τα πλαστικά στοιχεία με το ανοιχτό θέμα. Νιώθει κανείς την ασφάλεια και την ελευθερία, τη μνημειακότητα και την ελαφρότητα.

Όσο απρόσμενο κι αν ακούγεται, τα γλυκύτατα αγγγελούδια δεν συμβολίζουν κάποια Χριστουγεννιάτικη θάλπωρη, ή μια ερωτική γαλήνη όπως στο σύγχρονο εμπόριο τα έχουμε συνηθίσει. Η θέση τους επί του καμβά σηματοδοτεί τη θνητότητα, ένα πάναγνο τέλος.

Θαρρείς και ξεπροβάλει μια διστακτική Παναγιά, που ήδη από βρέφος ετοιμάζεται να παραδώσει στη θυσία το νεογέννητο θεάνθρωπο, ετοιμάζεται, λες, να τείνει τα χέρια…. Ένας πίνακας συγκλονιστικός που αποπνέει στοργή, τρυφερότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μια Παρθένος ασύγκριτη, που μένει αξέχαστη από τις δεκάδες που μας παρέδωσε ο χαρισματικός Ραφαήλ του Ουρμπίνο (1483-1520), χαμένος μόλις στα 37 του. Ένα μνημείο σπάνιας ομορφιάς.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι, Raphael and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s