443. Studiolo, ας μελετήσουμε ήσυχα (164)

Antonello da Messina, "St Jerome in his Study" c. 1460, Oil on wood, 46 x 36 cm National Gallery, London.

Jan VAN EYCK, St Jerome 1442 Oil on parchment on oak panel, 20 x 12,5 cm Institute of Arts, Detroit

Βρε πώς τρέχει ο αφιλότιμος ο χρόνος! Ο καιρός πλησίστιος ταξιδεύει ασυγκίνητος –ο χρόνος ως ανθρώπινη εφεύρεση δεν λέει να πάψει να μας φορτώνει αχρείαστες πληροφορίες που τις ωραιοποιήσαμε κάτω από τη λέξη «Εμπειρία». Υπάρχουν φορές που κατανοώ απόλυτα την υπέργηρη θέση της μητρός μου όταν μπουχτισμένη λέει «…τα βαρέθηκα όλα…». Δεν αργώ να προσεταιριστώ τον ισχυρισμό. Προς το παρόν προσυπογράφω και αιτιολογώ :

Ψάχνω καταφύγια σαν και τούτο τον Χαρτογράφο, όπως πολλοί αναζητούν κάτι ανάλογο σε οξυγόνο. Θέλω μια ησυχότερη γωνιά από την πολυλογία του πληθυσμού, γυρεύω όχι να μονάσω, αλλά τις μονάκριβες στιγμές μου για γαλήνη, για στοχασμό, για σιωπή και προσωπικές έρευνες μέσα κι έξω μου. Τρέχω χωρίς ανάσα να μιλήσω -δυο λόγια όλα κι όλα θα πω- για κείνο το περίφημο σύμβολο του θεωρητικού βίου, την ευεργετική απομόνωση που προσέφερε ο κλασικότερος χώρος περισυλλογής στην ιστορία : Το στουντιόλο, πείτε το αναγνωστήριο, εισπράξτε το και ως καβούκι.

Domenico GHIRLANDAIO, "St Jerome in his Study" 1480 Fresco, Ognissanti, Florence

Ως εικονογραφικός τύπος

Sandro BOTTICELLI, "St Augustine" 1480, Fresco, Ognissanti, Florence

μάλλον θα πρέπει να χρεωθεί στον πρωτεργάτη φλαμανδό Για βαν Άικ (1385/90-1441) ο οποίος μας παρέδωσε έναν Άγιο Ιερώνυμο αποκομμένο από τα εγκόσμια, να ρουφά έναν κώδικα, χαμένος στα κιτάπια. Ασφυκτικά μικρό το ερημητήριο της γνώσης του, η επίπλωση σπαρτιάτικη, βιβλία άτακτα, κι η κλεψύδρα ατρόμητη αδειάζει. Ακόμη κι ο βασιλιάς της ζούγκλας, σύμβολο του αγίου, δείχνει εξημερωμένος χαμένος σε μια αποπνέουσα πνευματικότητα.

Όταν ο Boticcelli μπαίνει στον πειρασμό μιας παρόμοιας σκηνής, ξεχνά κάθε ευαισθησία και παγανισμό που τον σημάδεψαν ως καλλιτέχνη. Δείχνει να μην τον αφορούν οι ευγενικές εκλεπτύνσεις, οι πασίγνωστοι ρομαντισμοί της ευαισθησίας του, παραδίδει μια εντελώς ρεαλιστική σκηνή. Ολοφάνερα ψάχνει απαντήσεις, επιστημοσύνη και αλήθεια φαίνεται να είναι το ζητούμενο.

Albrecht Dürer, "St Jerome in his Study" 1514 Engraving, 259 x 201 mm Staatliche Kunsthalle, Karlsruhe. Χαρακτικό

Καθώς αναλαβάνει ο μετρ της ελαιογραφίας Antonello da Messina, τουλάχιστον δεν θα υποφέρουμε από κλειστοφοβία. Χώρος απεριόριστος, η θέα πλούσια και διαθέσιμη για σιωπηλούς ρεμβασμούς, το οίκημα θεόρατο ένα θολωτό γοτθικό ησυχαστήριο. Το δικό του στουντιόλο, ξύλινο ως κατασκευή, αφήνει όλους τους ουμανιστικούς υπαινιγμούς με διάσπαρτα αντικείμενα της μελέτης των επιστημών. Μεγαλοπρέπεια και λυρισμός σε ένα επιμελημένα ατημέλητο δωμάτιο.

BERRUGUETE, Pedro. Prince Federico da Montefeltro and his Son 1480-81 Oil on panel, 134 x 77 cm Galleria Nazionale delle Marche, Urbino. Δεν λησμονεί να περιλάβει τον (ορφανό) μονάκριβο γιό του Guidobaldo.

Η Battista Sforza πέθανε στα 27 της, λίγο μετά τη γέννα του 9ου παιδιού της (αρσενικό επιτέλους!) με τον Δούκα του Ουρμπίνο, τον ηγεμόνα Φεντερίκο ντα Μοντεφέλτρο. Ο κατάθλιπτος μαικήνας εγκαταλείπει κάθε άλλη πολεμική ιαχή και παραγγέλει ένα ναΐδριο για την αφοσίωσή του στο σκεπτικισμό. Η απόδοση όμως του ησυχαστηρίου του αποτελεί το τελειότερο πρότυπο studiolo, όπως άλλωστε και η αρχιτεκτονική της επόχης επέβαλε, να επιφυλάσσεται στα κάστρα το προνομιακότερο δωμάτιο ως αναγνωστήριο. Οι Αμερικανοί κάτι ψυλλιάστηκαν και απέκτησαν ατόφιο αυτό το μοναδικό μνημείο επισταμένης μελέτης στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

Δεν χρειάζεται ούτε τον Ουμανιστή να υποδυόμαστε, ούτε τον πολυεπιστήμονα. Είναι ΑΝΑΓΚΗ τελικά το προσωπικό ενδιαίτημα, μια απόμερη οχυρωμένη πολυτέλεια της μάθησης, ένα ερευνητήριο αποξενωμένο και πάμπλουτο σιωπές. Η Παιδεία είναι το αξεπέραστο ιδανικό, και θα παραμένει εσαεί. Αντε να το βρούμε πια, έτσι μίζερα όπως χτίσαμε τις βουερές ζωές μας…

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in Botticelli Sandro, d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι, Durer Albrecht, Eyck, Jan van, Ghirlandaio Domenico, ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΥ ΣΚΕΨΕΙΣ, Messina, Antonello da and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s