436. Venice, στα καλύτερά της! (160)

GIORGIONE, "The Three Ages", 1500, Oil on panel, 62 x 77 cm Galleria Palatina (Palazzo Pitti), Florence. Αλληγορικός, μυστηριώδης, ένα αίνιγμα ζωής και έργων

VERONESE Paolo, "Mystical Marriage of St Catherine" (detail) c. 1575 Oil on canvas Gallerie dell'Accademia, Venice. Απίστευτοι χρωματικοί συνδυασμοί που αναδεινύουν ένα θρησκευτικό γεγονός σε κοσμοπολίτικο φεστιβάλ της αγαπημένης θαλασσούπολης

Ελάτε στη βόρεια Ιταλία. Τα ρολόγια σας στα μέσα του 15ου αιώνα : Δίπλα στη μεθυστική μαγεία της Φλωρεντίας μόνο μία δομή μπορεί να αξιωθεί ανάλογα εύσημα πόλης κράτους. Η βασίλισσα της Αδριατικής, η πόλη του κόκκινου κρίνου, η Γαληνότατη Serenissima Republic Venezia, αποτελούσε ασυναγώνιστο υπόδειγμα πολιτικής επάρκειας, οικονομικής ισχύος, πολιτιστικής φάτνης. Με συμφέροντα που διχτυωτά απλώνονταν σε όλο το γνωστό κόσμο φρουρούμενα από τη ναυτική της υπερδύναμη, έμποροι, μαικήνες, τραπεζίτες και καλλιτέχνες εξασφάλιζαν την πρωτοκαθεδρία της.

Το Βυζάντιο διαλύονταν στα εξ ων συνετέθη. Κι αν -όντως- οι Γενουάτες της ήταν ο ένας πόλος δράσης, η Μεσόγειος είχε παραδώσει τα κάστρα της στους Βενετσιάνους επικυρίαρχους, από την Κρήτη ως τις Δαλματικές ακτές, κι από την Πελοπόννησο ως τις Κυκλάδες, οι θάλασσες τους ανήκαν. Μετά την κατακλυσμιαία άλωση της Πόλης, τους παραδόθηκε και η κοραλλένια Κύπρος σαν ορφανό του πολέμου. Κι όσο οι Ενετοί προσέθεταν κτήσεις στα Ιόνια νησιά, όπου Τούρκου ποδάρι δεν πάτησε ποτέ, στην χερσαία εξάπλωση τα πράγματα πήγαιναν εξίσου καλά : Πάδοβα, Βερόνα, Μπρέσια, Ούντινε, ξεκόλλησαν απ΄ του Μιλάνου το μαγνητισμό για να ενταχθούν στον απίστευτο αριθμό των 190.000 καταμετρημένων κατοίκων της ευρύτερης Βενετίας των αρχών του 15ου αιώνα. Τα ναυπηγεία αριθμούσαν 16.000 εργάτες, τα σκάφη άγγιζαν τα 3.500, τα συναλλακτικά κέρδη ξεπερνούσαν τα 4 εκ. χρυσά το χρόνο κατά τον Burckhardt –ασύλληπτα μεγέθη.

ΤΙΝΤΟΡΕΤΤΟ, "Paradise" after 1588 Oil on canvas Palazzo Ducale, Venice. Η όλη προσέγγιση τείνει περισότερο σε σκηνή Δευτέρας Παρουσίας, για να υπενθυμίζει στο Συμβούλιο τη βαρύτητα των πράξεών τους όσο και τη μελλοντική τους λογοδοσία

Τα τερτίπια της Ιστορίας όμως δεν έχουν τελειωμό, ποιος να σκεφτόταν ποτέ πως ο Κόσμος θα μεγάλωνε και πέρα από τη λίμνη της Μεσογείου. Να όμως που ο πορτογάλος Βάσκο ντε Γκάμα έφθασε -1498- στην ινδική Καλκούτα περνώντας κάτω απ΄ την Αφρική, να που ο Ισπανός Χριστόφορος Κολόμβος έδεσε τις καραβέλες του -1492- στις ακτές της Καραϊβικής διαπλέοντας δυτικά τον Ατλαντικό. Ως το τέταρτο του 16ου αιώνα ο Ντελ Κάνο, ο επιζών διάδοχος του Μαγγελάνου, θα τον έφερνε γυροβολιά -1522- το γαλάζιο μας ολοστρόγγυλο (!) πλανήτη. Μετά από εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, η κοιτίδα του πολιτισμού μας ετοιμάζεται για το μουσείο, και στο προσκήνιο μπαίνουν νέες γαίες, νέοι πολιτισμοί, άλλοι εμπορικοί δρόμοι και αγορές.

CARPACCIO, "The Dream of St Ursula", 1495, Tempera on canvas, 274 x 267 cm Gallerie dell'Accademia, Venice. Με την ακρίβεια ενός Vermeer, ο Carpaccio μας δίνει ένα τυπικό δωμάτιο της ανώτερης κοινωνίας της Γαληνοτάτης, παίζει με το σκιοφωτισμό, και μηχανεύεται μια εντελώς πρωτότυπη σκηνή που μένει ανεξίτηλα στη μνήμη

Κοσμογονία, οκ. Μέχρι όμως το σύρσιμο της αυλαίας, η σκηνή ανήκει σχεδόν ολοκληρωτικά στην ώριμη Ιταλική Αναγέννηση που εκφράζεται απαστράπτουσα από την πόλη των καναλιών. Ο κλασικισμός αποκτά χρώμα λαμπερό, κόντρα στο φλωρεντίνικο σχέδιο έρχεται η αισθαντικότερη απτή ολοζώντανη πραγματικότητα της

BELLINI Giovani, "Portrait of Doge Leonardo Loredan", 1501, Oil on panel, 62 x 45 cm National Gallery, London. Έως τότε οι προσωπογραφίες αναφέρονταν μόνον σε θρησκευτικά πρόσωπα. Έστω και σε 3/4 το βλέμμα είνα συγκλονιστικά αγέρωχο, ένας Δόγης που θα κυβερνήσει 20 χρόνια και θα πεθάνει με το αξίωμα, αφού ζήσει συγκλονιστικά κομμάτια της Ενετικής εποποιίας. Λεονάρδος Λορεντάν, γεννημένος 16.11.1436, στα ολομέταξα, ατενίζει το άπειρο, έχοντας ξυρισμένα τα φρύδια κατά τα ειωθότα της εποχής του. Ένας καλλιεργημένος αριστοκράτης της δικαιοσύνης, η ίδια η Βενετία σε πορτρέτο

φύσης και των ανθρώπων, να περάσει συγκινητικά στους καμβάδες. Έξι λαμπαδηδρόμοι ανάμεσα σε δεκάδες ακόμη πυλώνες του βενετσιάνικου bottega (εργαστηρίου) φωτίζουν την καλλιτεχνική συνέχεια : Τζοβάνι Μπελλίνι (1430-1576), Καρπάτσιο (1455-1525), Τζορτζόνε (1478-1510), Τιτσιάνο (1485-1576),   Βερονέζε (1528-15880), Τιντορέττο (1518-1594).

Τα τσανάκια με τη Φλωρεντία ήταν χωρισμένα, και σε ακαδημαϊκό ακόμη επίπεδο : Η σκέψη του Πλάτωνα όπως νεωτερικά την εισήγαγε ο Ουμανισμός, δεν πέρασε στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα. Εκεί λοιπόν οι Ενετοί, προσκολλήθηκαν στους Αριστοτελικούς στοχασμούς για τη φύση και την κυριαρχία των αισθήσεων. Μήπως και πολιτειακά δεν διέφεραν ; Η Φλωρεντία παραδόθηκε αμαχητί στην ισχύ των μαικήνων (Μέδικοι), ενόσω το παντοδύναμο “Συμβούλιο των Δέκα” στη Βενετία εξασφάλιζε μια σφιχτοδεμένη ολιγαρχία. Επικεφαλής ο Δόγης, μια εξουσία που οι ρίζες τον φέρνουν στον 8ο αιώνα και τελικά απέμεινε κάτι ανάμεσα σε ύπατο δικαστή και τελετάρχη των πανηγυρικών εορτών. Πάντως ήταν ασφαλισμένο ένα σύστημα εξουσίας που οδήγησε στην επιβίωση και τη συνοχή, στη μακραίωνη χρυσοποίκιλτη διατήρηση ενός κόσμου με ανθεκτικούς αρμούς, χρήματος, τέχνης, διπλωματίας. Ούτε τα τεράστια θαλασσινά κύματα δεν γκρέμισαν μέχρι σήμερα την υγρότατη αυτή εστεμμένη της πανανθρώπινης κουλτούρας.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in Bellini Giovanni, Carpaccio Vittore, d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι, Giorgione, ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ, Tintoretto, Veronese Paolo and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s