434. Marcel Duchamp, ευφυής έως ακατάληπτος (159)

Marcel Duchamp «Γυμνό που κατεβαίνει τη σκάλα», Νέα Υόρκη, 1913.Απόπειρα αιχμαλωσίας της κίνησης και του χρόνου. Το σινεμά, ο φουτουρισμός, η φωτογραφία μίλησαν αρχέτυπα μέσα του. Πρωτοτυπεί δίνοντας επάλληλες εικόνες μιας γυμνής κοπέλας ως φιγούρα να κατεβαίνει σκάλα. Μοιάζει κυβισμός αλλά δεν είναι, έχει ρυθμό, θυμίζει χρονοφωτογραφίες εποχής, η διαγώνιος δίνει έντονο το αίσθημα της κίνησης. Όλα όμως εξαρτώνται από το θεατή : αν δεν μπει στη νοητική επεξεργασία, θα μείνει νηστικός στη μουντζούρα. Το έργο είναι, έτσι ή αλλιώς, ένας σταθμός της παγκόσμιας Τέχνης.

Marcel Duchamp, "Man sitting by a window", 1907. Πολύ σύντομα η δισδιάστατη ζωγραφική δεν θα ικανοποιεί την πολυστροφία του.

Για τους ειδήμονες, είναι θέσφατο : Όποιος δεν διάβασε τα κείμενα του Μαρσέλ Ντυσάν, δεν έχει καμία τύχη να καταλάβει το έργο του. Προφανώς θα έχουν δίκιο, διότι μιλάμε για έναν από του ευφυέστερους ανθρώπους του 20ου αιώνα  σύμφωνα με τον Αντρέ Μπρετόν. Πώς να αρκεστείς να τον κατατάξεις στους Ντανταϊστές, πως να αποτολμήσεις να περιγράψεις έναν διανοητή με τέτοια ακατανόητη συνέπεια, που για τον μέσο θεατή αγγίζει το όρια της πλάκας. Προφανώς θα υπάρξει κάποτε το ακαδημαϊκό αποδεικτικό του μέλλοντος, όλο και κάποιοι πανεπιστημιακοί ερευνητές θα καταλήξουν στις πολυάριθμες σπουδές που γίνονται σήμερα στα εργαστήρια όλου του κόσμου, για να προκύψει αν όντως μας ενέπαιζε διαστροφικά ή αν μπροστά του ήμασταν όλοι μικρά άγουρα παιδιά.

Γεννημένος το 1887 στο βορρά της Γαλλίας (Μπλαινβίλ Νορμανδίας) και προκύπτει ένα παιδί βιβλιοφάγος. Ενόσω ζωγραφίζει ασχολείται με την ποίηση και τις φιλοσοφικές έννοιες.

Marcel Duchamp, "Τροχός σε σκαμπώ". Ο στερεωμένος τροχός αφενός στρέφει τη ρόδα μπρος και πίσω, αφετέρου περιφέρεται ολόκληρος. Η κίνηση κολλημένη στην τετράποδη ακινησία.

Με τα πρώτα εφηβικά σκιρτήματα επισκέπτεται το Παρίσι, γνωρίζει τις τεχνοτροπίες, γελοιογραφεί και παίζει σκάκι –κυρίως εναντίον του εαυτού μου όπως έλεγε. Ο Leonardo μιλά μέσα του, αναζητά κατά τις διδαχές εκείνου την cosa mentale, το πνευματικό υπόβαθρο, και καταλήγει ζωγραφίζοντας στην απέναντι όχθη, μακριά και Απέναντι από κάθε δεσπόζον κίνημα των συγχρόνων του. Το 1911 με το «Πορτρέτο σκακιστών» οδηγεί την τέχνη Μετά- τους κυβιστές Picasso και Braque, καταγραφεί την εσωτερική σκέψη ενός σκακιστή, Μας προετοιμάζει για τη ζωγραφική πέρα τον αμφιβληστροειδή τον οποίο, όπως έλεγε, δεν εμπιστεύεται.

Το 1917 σπάει τα ταμεία -και τα νεύρα των φιλότεχνων- με τον ουρητήρα που ονομάζει «Κρήνη», το 1918 χαριεντίζεται με τη Τζοκόντα και της φοράει ένα ευγενικό γενάκι, ένας Ρέμπραντ γίνται χρηστικός σαν τραπέζι σιδερώματος και πλέον εγκαταλείπει τους καμβάδες οριστικά για να περιπλανηθεί στη σκακιέρα. Ο Μπρετόν οργίζεται, αλλά το τρομερό παιδί ανακηρύσσεται μέλος της Εθνικής Γαλλίας σκακιού, παίζει στους Ολυμπιακούς, εμπνέει τον παγκόσμιο πρωταθλητή Φίσερ. Θέτει σε προβληματισμό τη δική του ατομική φιλοσοφία περί ηθικής, συμπυκνώνει συνήθως τις φράσεις του σε ατάκες του τύπου «Δεν υπάρχουν λύσεις, γιατί δεν υπάρχουν προβλήματα». Πιο κάτω μιλά για όλα και αναλύει με την ηρεμία της μεστής ηλικίας τον τρόπο που εξηγούνται τα ασύλληπτα έργα του

Το «Μεγάλο Γυαλί» είναι μία ακόμη ασυνήθιστη χοή στις ιέρειες της Νοημοσύνης και της Καλαισθησίας. Ένα διάφανο φόντο με δύο πάνελ ανώτερο και χαμηλότερο, ακατάληπτες σχεδόν γραμμές -καθόλου τυχαίες για τον ίδιο-, επάνω ύπανδρες γυναίκες και κάτω γόητες που κινούνται σε ένα δαιδαλώδες μηχανισμό ενός τρίφτη σοκολάτας…

Marcel Duchamp, 1887-1968

Επιμένει πως κάθε έργο πρέπει να απευθύνεται στοχευμένα όχι μόνο στην όραση αλλά και στη νόηση. Μπαίνει σε περιπέτειες ακόμη και με τον κόσμο της μουσικής (μαθηματικά γαρ κι εκεί) : γράφει σε κλήρους τις είκοσι πέντε νότες που περιλαμβάνονται σε δύο οκτάβες, και τις ρίχνει σε ένα καπέλο. Η εκτέλεση μένει αίνιγμα, η σύμπτωση και το μουσικό τυχαίο γίνονται φράσεις.

Με τέτοια δυσνόητα γριφόλεξα γίνεται ένα μηχανικός του χαμένου χρόνου, περιγράφει τον έρωτα ως απουσία, κάνει την απώλεια εύρημα, η έλλειψη του αγαπημένου προσώπου αποκτά θετικό πρόσημο. Η διδασκαλία του θα φτάσει μέχρι το διάσημο πια επίγραμμα στον τάφο τουτο 1968 : «Εξάλλου, εκείνοι που πεθαίνουν είναι πάντα οι άλλοι». Πριν βιαστείτε να τον απορρίψετε, δώστε μια πιθανότητα να ήταν ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟΣ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

This entry was posted in Duchamp Marcel, ΦΩΤΟ-γραφία and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s