430. Δόμνα Σαμίου, ο Νώε της παράδοσής μας

Η μάνα της δημοτικής μας παράδοσης Δόμνα Σαμίου, χόρεψε σήμερα τον τελευταίο της κυκλικό χορό, λίγο μετά τα αποκριάτικα έθιμα που την είχαν μαγέψει. Σίγουρα θα ξεστόμισε καμιά φαλλική μαντινάδα ξεψυχώντας, και χάθηκε βιαστικά απ΄ αυτόν τον τόπο των «δήθεν»για να μας χαρίσει ως ΕΥΘΥΝΗ την υπέροχη κληρονομιά της.

Σμυρνιά προσφυγοπούλα γεννημένη το 1928 πήρε το μικρόβιο της μουσικής συνέχειας αυτού του έθνους από το γίγαντα Σίμωνα Καρά, ιδρυτή του Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής. Από το 1954 έως σήμερα, γεμάτος μισός αιώνας, συγκέντρωνε αυθεντικές εκτελέσεις δημοτικών τραγουδιών, χόρεψε και τραγούδησε σε αναρίθμητα πανηγύρια, εκδηλώσεις, τελετές και επίσημες εμφανίσεις, σε τηλεόραση, ντοκιμαντέρ, Ηρώδεια κλπ. Παθιασμένη με την ακριβέστερη δυνατή απόδοση των λεκτικών ιδιομορφιών και του ύφους κάθε περιοχής, το έργο της αγκαλιάστηκε σε Ελλάδα και τους απανταχού έλληνες της ομογένειας. Έντιμη, με την αυθαιρεσία του εφήβου, σεβόμενη τον ήχο και τη λαλιά, στοίχησε πίσω της νέους μουσικούς που στα χέρια τους ξαναζωντάνεψαν όργανα ξεχασμένα και υποτιμημένα.

Ο Σίμων Καράς διδάσκει σε αυτοσχέδια παραδοσιακή ορχήστρα και, στο αριστερό άκρο, η νεαρή Δόμνα Σαμίου εμβολιάζεται στον ωραίο αγώνα της διατήρησης των παραδόσεων "για χάρη των παιδιών μας" όπως έλεγε η ίδια

Ευτυχώς πείστηκε το 1981 και ίδρυσε τον Καλλιτεχνικό Σύλλογο Δημοτικής Μουσικής «Δόμνα Σαμίου», όπου και διασώθηκαν ερίπου 2.500 τραγούδια από χωριά, συνοικισμούς και πόλεις της ελληνικής επικράτειας, με ηχογραφήσεις, αναλογικές ταινίες και κασέτες, υλικό που ήδη ψηφιοποιείται. Ως άλλος Νώε διέσωσε μέσα στον απόλυτο κατακλυσμό, και τις ελαχιστότατες ρίζες που μπόρεσε να διαφυλάξει, κορφολογώντας το αγνότερο κομμάτι της ιστορίας μας.

Υπέροχος άνθρωπος, βρέθηκε μέχρι και στα δικαστήρια εναγόμενη κάποιου ανόητου θρησκόληπτου που προσβλήθηκε από την αθυροστομία κάποιων εθίμων (ωραίες λεπτομέρειες και σνυεντεύξεις εδώ). Φυσικά απαλλάχθηκε μετ΄επαίνων, κι αξίζει να καταγραφούν ευρύτερα μετικά δικά της λόγια πριν από 10 περίπου χρόνια στο Βήμα:

«…Παλιά οι νέοι δεν ήθελαν να ξέρουν το δημοτικό. Ο λώρος έχει κοπεί από πολύ νωρίς γι’ αυτούς. Δεν έχουνε ακούσματα, δεν κυκλοφορούν καλοί δίσκοι, στα σχολεία δεν υπάρχει μάθημα παραδοσιακής μουσικής. Στα σπίτια, στην Αθήνα, ποιος τραγουδάει δημοτικά σήμερα; Τώρα προσπαθούν να πιαστούν από όπου μπορούνε. Αυτό που εγώ παρατηρώ είναι πως ενδιαφέρονται μόνο για τη μουσική της Μικράς Ασίας. Ενώ κάθε περιοχή έχει το δικό της ύφος, τείνει να χαθεί επειδή επικρατεί το μουσικό ύφος της Μικράς Ασίας. Το κανονάκι και το ούτι έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον. Ολοι ξαφνικά έχουν πέσει πάνω σ’ αυτά τα δύο όργανα και τα έχουν κάνει μαϊντανό. Πού είναι το λαούτο; Το σαντούρι; Το κλαρίνο; Δεν ασχολούνται. Πάει να χαθεί το μουσικό ύφος της Ελλάδας. Τσάμικο δεν ακούς πουθενά….

…Ο Βαγγέλης Κονιτόπουλος έχει εκπορνεύσει το νησιώτικο τραγούδι. Δεν είναι παραδοσιακά νησιώτικα αυτά που κάνει. Είναι τα δικά του νησιώτικα. Καμία σχέση. Το παραμύθι και το δημοτικό τραγούδι δεν έχει αφέντη. Εδώ έγιναν όλοι γύρω μας αφεντάδες Δεν σέβονται το τραγούδι. Ξεκίνησα 43 χρόνων να τραγουδάω και έτρεμα την ώρα που το έκανα. Το παραδοσιακό τραγούδι είναι πολύ σοβαρή υπόθεση…

Εχουν πέσει όλοι στο πτώμα της παράδοσης και την εκμεταλλεύονται αγρίως. Ξαφνικά και η «κουτσή Μαρία» κάνει δημοτικά Το τραγούδι για μένα είναι η χαρά της ζωής. Το καλύτερο ψυχοφάρμακο. Αφήστε τα αντικαταθλιπτικά χάπια κι αρχίστε να τραγουδάτε και να χορεύετε! Εχω περάσει δύσκολη ζωή, έχασα αγαπημένους μου ανθρώπους, το τραγούδι με έσωσε. Κι αν τώρα, που μπήκα στα 70, έχω τα ίδια κουράγια είναι γιατί το τραγούδι μού δίνει ζωντάνια και δύναμη

Είδε το τυρί στη φάκα της επταετίας, και παραιτήθηκε έγκαιρα από τη φτηνή εθνικοφροσύνη που προπαγάνδισαν οι δικτάτορες. Άντλησε από τους υπερήλικες Έλληνες όλους τους πηγαίους πατρογονικούς δεσμούς, σε γαμήλια ανταμώματα, σε επικήδεια μοιρολόγια, σε ξενιτεμένα αδέλφια. Έχε γεια Παναγιά, έχε γεια κυρά Δόμνα, τα μιλήσαμε τα συμφωνήσαμε : Δεν θα χαθεί ούτε ένα σπυρί από το όραμά σου.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in ΜΟΥΣΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s