427. Βρούτος Γ., όταν ο Κοπέρνικος έπαψε να τον εμπνέει (157)

Γ. Βρούτος "Ζάππας Κωνσταντίνος" 1888. Στου κήπους του Ζαππείου μπορούμε να δούμε επιτέλους κι αυτή τη φυσιογνωμία του ευεργέτη για τον οποίο πολλές φορές μιλάμε, αλλά ως μορφή μάλλον αγνοούμε.

Συντηρητικοί θα γίνουμε όλοι κάποτε, ειδικά όταν μουστέψουμε… Το θέμα είναι αν υπήρξαμε ποτέ ριζοσπάστες, καινοτόμοι, τρελαμένοι που έλεγε κι ο Steve Jobs. Μια περίπτωση που ταιριάζει γάντι στην κουβέντα αυτή είναι ο αθηναίος γλύπτης Γεώργιος Βρούτος (1843-1909). Τα πρώτα μυστικά της σμίλης τα πήρε από τους Ιωάννη Κόσσο και Γεώργιο Φυτάλη, αλλά τα φτερά του τ’ άνοιξε στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά της Ρώμης. Εκεί πράγματι έπεσε μέσα στην απέραντη θάλασσα του κλασικισμού, ο ακαδημαϊκός συρμός, θέλοντας και μη, τον έστρεφε στην αξεπέραστη φυσιογνωμία της εποχής του γλύπτη Κανόβα με πιστούς θαυμαστές πολύ μακρύτερα βεβαίως από την Ιταλία του.

Ο δάσκαλος του Κόσσος χάθηκε το 1873 κι ο μαθητής Βρούτος επιστρέφει εν Ελλάδι και αποπερατώνει τον αδριάντα του Κοραή που είχε μείνει ημιτελής. Τον αναμένει εξάλλου εδώ το 1883 κι ο διορισμός του στο Σχολείο των Τεχνών ως καθηγητής Γλυπτικής. Κάπου εκεί διστάζει, παρασύρεται από τις πολλές παραγγελίες στο ύφος των προκατόχων του, ποιος ξέρει αν ήταν τα (απαραίτητα) έσοδα ή οι αρνητικές κριτικές που τον κάνουν από τους κεντρικότερους εκφραστές της μνημειακής γλυπτικής : Η ανδριαντοποιία και η κοιμητηριακή αγαλματοποιία τον απορροφούν, τον «αποτελειώνουν», κι ενδεχομένως ήταν ίσως ο τελευταίος γλύπτης που μέσω του κλασικισμού επιβίωσε καλλιτεχνικά και επαγγελματικά, αλλά αυτό το κίνημα όδευε πλέον στην ιστορική του λήξη.

Γ. Βρούτος "Το Πνεύμα του Κοπέρνικου", 150 εκ, Εθνική Πινακοθήκη, 1877. Ένας μεσαιωνικά συντηρητικός ιερέας του 1500, στα τριάντα του, δεν διστάζει να εκφράσει τις αμφιβολίες του για το γαιοκεντρικό σύστημα. Ο ήλιος και το μέλλον τού ανήκε, ο γλύπτης μας ενθουσιάζεται και μας παραδίδει ένα απαράμιλλο ακροβατικό τεχνούργημα.

Ο Βρούτος δεν ήταν πάντα έτσι. Ο Βρούτος μας παρέδωσε μερικά από τα ομορφότερης έμπνευσης γλυπτά που μέχρι σήμερα δύσκολά θα βρει κανείς αντάξιας ευρηματικότητας. Ο «έρως τοξοθραύστης» ήταν από τα κύκνεια άσματα αυτής της ελεύθερης πολιορκημένης ψυχής. Η «καρκινοφοβία» (το παιδί που τρομάζει από ένα καβούρι), ήταν άλλη μια μεγάλη στιγμή του, δείγμα πρωτότυπου ταλέντου και ερευνητικά προς ένα ρομαντισμό που όμως δεν επακολούθησε.

Το αριστούργημα όμως της ζωής του, δεν ήταν παρά και το πρωτόλειο έργο των νιάτων του, το οποίο κάπου εκεί μετά τα 30 του, έμελλε να αποτελεί σήμερα ένα από τα πλέον ιδιαίτερα κοσμήματα της Εθνικής Γλυπτοθήκης. Αρκεί ίσως να διαβάσει από την «Εστία» της εποχής την κριτική του Γρηγορίου Ξενόπουλου, για να αντιληφθεί την ωραιότητα του αιφνιδιασμού που μας επεφύλασσε ο καλλιτέχνης. Το «Πνεύμα του Κοπέρνικου» μίλησε μέσα του, και με απίθανη τολμηρότητα απέδωσε όλη την επαναστατικότητα της θεωρίας που έφερνε τα πάνω κάτω στην επιστήμη και τον κόσμο. Με πλαστικότητα όλο δόξα και συμπλοκή, ένας φτερωτός νέος ίπταται ανεστραμμένος, αγγίζει τη σφαίρα της Γης, και ήρεμα της δείχνει την έξοδο, να πάει στην άκρη του σύμπαντός, δεν είναι πια το κέντρο της. Ένα αέρινο ύφασμα δίνει τον παλλόμενο ρυθμό, θαρρείς την επόμενη στιγμή πως είτε ο νεαρός με τους βοστρύχους θα γλιστρύσει, είτε η φυγόκεντρος θα αλλάξει τα δεδομένα του γλυπτού, είτε η συνοχή θα μεταγλωττιστεί σε ένα φτερούγισμα φρεσκάδας

Η μουχλιάρικη καθημερινότητα, η βολή, τα χρόνια, ο φόβος, τους περισσότερους μας αποφλοιώνουν, μας καθίζουν σε ανάπηρες κουλτούρες και η συντομότερη προσφορά μας στην κοινωνία θα ήταν η αποτέφρωση του διπλού ρημαδιού: σαρκίου και σκέψης. Τα νιάτα αξιώνουν οδούς έκφρασης, λεωφόρους επαναστατικές, χώρο για δράση, ευκαιρίες για ανατροπές, κι αφού δεν τους συμμεριζόμαστε τουλάχιστον ας μην τους κλείνουμε τις στρόφιγγες καθαρού αέρα.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Βρούτος Γεώργιος. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s