423. Petrus Christus, ψυχογεωμετρία εκ Φλάνδρας (155)

Petrus Christus, "The Lamentation", 1455-60, Oil on wood, 98 x 188 cm, Musιes Royaux des Beaux-Arts, Brussels. O Κρίστους απλοποιεί τη γνωστή σύνθεση του Θρήνου. Οι φιγούρες γίνονται ανένταχτες μορφές, αυτοκέφαλες, θαρρεί κανείς πως μοιράστηκαν σε συντροφιές ή ατομικότερες μοναξιές. Η κάθε μια συνεισφέρει τη μοναδικότητά της στο έργο, ενώ και το πρωτότυπα γεωμετρικότατο τοπίο χαρίζει αξία στη συγκινητική απόδοση οκτώ χαμηλόθωρων πιστών, κι έναν εξαϋλωμένο Θεάνθρωπο.

Petrus Christus, "Portrait of a Young Girl", c. 1470, Oak, 29 x 23 cm, Staatliche Museen, Berlin

Ο Πέτρους Κρίστους (Petrus Christus 1420-1473) καταλέγεται με ασφάλεια στα χρυσά παιδιά της Φλάνδρας. Ένας Φλαμανδός ενδοσκόπος, που τον απορροφά το πορτρέτο, σχεδόν μονάζει στην προσωπογραφία, χωρίς όμως να προδώσει τις δύο αγαπημένες του, τη Γεωμετρία και την Προοπτική.

Γεννήθηκε κοντά στη -Βελγική σήμερα- Αμβέρσα και είχε την ασύγκριτη τύχη να σπουδάσει υπό την επίβλεψη του μοναδικού καθοδηγητή Γιαν Βαν Άικ. Ο μαθητής πίστεψε στο δάσκαλο, τον παρακολούθησε πινελιά – πινελιά, λάτρεψε την έκφρασή του, έφτασε κάποτε να μην μπορούμε να ξεχωρίσουμε ποιο είναι το έργο του ενός και ποιο του άλλου. Αυτοδίκαια θα έλεγε κανείς, μόλις συχωρέθηκε ο μύστης του, ο Κρίστους ανέλαβε το εργαστήρι του Βαν Άικ, και πλέον θα πολιτογραφηθεί κάτοικος της Μπρυζ. Ήταν εκείνη η περίοδος που (μετά τις τοιχογραφίες εντός των ναών) ο νεοεμφανιζόμενος φορητός πίνακας είχε γίνει αντικείμενο επένδυσης, δείγμα πλούτου και αστικής ευμάρειας, οπότε τραπεζίτες χονδρέμποροι και νεόπλουτοι ανά τη Βόρεια Ευρώπη κατέταξαν τον Κρίστους και τα οικονομικά του στα ανθηρά ζεύγη της καλλιτεχνικής ζωής.

Petrus Christus, "The Nativity", 1465, Wood, 130 x 97 cm National Gallery of Art, Washington, Η προσέγγιση του θέματος πολύ "βόρεια", στα όρια της ψυχρότητας, τα πλαίσια ασυνήθιστα και εκκεντρικά. Ο Κρίστους επικεντρώθηκε να απελευθερώσει το ταξίδι της ζωής του θεατή προς έναν ολοζώντανο ορίζοντα, ίσως με μήνυμα την Αφετηρία Βίου που σήμανε η άφιξη του Θείου Βρέφους

Petrus Christus, "Potrait of a Carthusian", 1446, Oil on wood, 29,2 x 21,6 cm, Metropolitan Museum of Art, New York. Άγνωστος μοναχός του τάγματος των Καρθουσιανών. Βλέμμα απίστευτα διεισδυτικό στα μονοπάτια του δασκάλου του, ο Κρίστους τολμά να πετάξει προς το μέλλον, με μια trompe-l'oeil ζωγραφιά που μας εισάγει στην τρίτη διάσταση : Μας αιφνιδιάζει τελείως με τη ΜΥΓΑ στο γείσο του πλαισίου, να δηλώνει τη ματαιότητα των πραγμάτων, το πρόσκαιρο και συνάμα το θνητό.

Καθόλου άδικα πάντως. Δεν ήταν απλώς ο επίγονος του διάσημου εργαστηρίου. Ολοκλήρωσε πολλά από τα ημιτελή έργα του Βαν Άικ, και με το σπαθί του πλέον έγινε ο ιδρυτής της λεγόμενης Σχολής της Μπρυζ. Κατάφερε μάλιστα να συγκεράσει τις αυθεντικότητες του Ρογήρου Βαν ντερ Βέιντεν με τις καινοτομίες του Καμπέν (δασκάλου του Φλεμάλ), ειδικά στις κινούμενες μορφές. Δεν διστάζουν εξάλλου μερικοί ιστορικοί της Τέχνης να του απονείμουν τα εύσημα της πρωτοτυπίας, παρά του ικανού αντιγραφέα.

Δεν είναι ψέμα πως οι μορφές του -ας είναι και του «στυλ Βαν Άικ»- στερούνται ψυχής, είναι περισσότερο π.χ. κούκλες παρά κοπέλες. Στις θρησκευτικές σκηνές το δραματικό στοιχείο είναι ολοφάνερα μειωμένο. Στα πορτρέτα εντούτοις η σφραγίδα του δεν χωρεί συζητήσεις. Φωτίζει λαμπερά τα πρόσωπα, αποσαφηνίζει τα φόντα, ψυχολογεί και αμέσως ψυχογραφεί.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Αταξινόμητα and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s