395. Da Vinci: αμάν πια με τα χημικά σας (140)

LEONARDO da Vinci, "The Virgin and Child with St Anne", 1510, Oil on wood, 168 x 130 cm, Μουσείο Λούβρου, Paris. Το θέμα είναι εξαιρετικά σπάνιο και αφύσικο. Οι ερμηνείες ποικίλουν, το κύμα της ζωής μάλλον επικρατεί ως συμβολικότερο μήνυμα, με τη γιαγιά Αγία Άννα μητέρα της Παρθένου, να έχει στα πόδια της –περισότερο στην αγκάλη της τη Μαρία κι εκείνη με τη σειρά της τον Ιησού σε μια παρέλαση διαδοχικών γενεών. Κλείνει ο κύκλος με το παιδί να αγκαλιάζει τον αμνό, τη θυσία, τη λυτρωτική προσφορά. Δεν έλειψαν κι άλλοι που “διαβάζουν” την εξωτερίκευση μιας ευαίσθητης ψυχής, όπου o μεγαλωμένος ως νόθος Λεονάρντο, θέλησε να εκφράσει όλη αυτή την ασυνήθιστη θαλπωρή. Ο ίδιος ο Φρόυντ ασχολήθηκε διακρίνοντας κάπου αριστερά το καλυμένο σχήμα ενός γύπα, υπό την πληροφορία πως στα μικράτα του ο καλλιτέχνης είχε τσιμπηθεί από ένα τέτοιο όρνιο, όμως η πληροφορία απέβη αβάσιμος, κι η ερμηνεία κενή κενότατη. Το ίδιο ζωγραφικό θέμα υπάρχει και σε χαρτονένιο σχέδιο, ήταν εξάλλου μια Φλωρεντίνικη παραγγελία. Παρέμεινε ημιτελές καθώς ο πολυμήχανος ζωγράφος αφιερωνόταν κατά καιρούς στα μαθηματικά, στη μηχανική, στην ανατομία, στη ροή των υγρών και πάει λέγοντας. Ο αμνός μάλλον έγινε από ξένο χέρι (ίσως του Cesare Borgia), πιθανόν δε μόνον ένα σχεδιάκι να εγκατέλειψε εκεί ο Ντα Βίντσι. Η μαγεία στην επάλειψη του χρώματος είναι αξεπέραστη, διαφανής, υπερκόσμια. Ήδη όμως από τη συντήρηση του 1953 υπήρξαν αντιρρήσεις πως “καθάριζε – καθάριζε”, στο τέλος χάθηκε το χρώμα και βγήκε στην επιφάνεια το σκίτσο...

Μια σειρά από υποβόσκουσες κατηγορίες αντιμετωπίζει το Λούβρο σχετικά με τον υπερβολικό ή όχι καθαρισμό ενός έργου, το οποίο απέκτησε πλέον τέτοια φωτεινότητα που σε καμιά περίπτωση δεν θα την επιθυμούσε ο δημουργός του, Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Δύο Γάλλοι ειδκοί ξεσήκωσαν τον κόσμο με τις διαμαρτυρίες τους, και εν τέλει υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους από την Επιτροπή Συντηρήσεων του Λούβρου. Όλη η φασαρία γίνεται για το 500 ετών κλασσικό, κλασσικότατο αριστούργημα του Δασκάλου της ζωγραφικής The Virgin and Child with Saint Anne. Οι δύο επιστήμονες ειδήμονες των συντηρήσεων και αποκαταστάσεων έργων τέχνης Ségolène Bergeon Langle και Jean-Pierre Cuzin τα βρόντηξαν διότι ένιωσαν πως ξεπεράστηκε κάθε ανεκτό όριο στην επέμβαση επί του πίνακα.

Η επιτροπή μοιράστηκε σε δύο συγκρουόμενα μέτωπα όπου οι μεν διαμαρτύρονται πως ο επίμονος καθαρισμός κατέστησε πλέον τον πίνακα υπερβολικά φωτεινό, ενώ οι άλλοι δεν αντιδρούν. Διαφωνίες εξάλλου υπήρξαν και για το αν έπρεπε ένα αφαιρεθέν βερνίκι να παραμείνει στον πίνακα, διότι ισχυρίζονται πως έτσι και επί τούτοις το στίλβωσε ο ίδιος ο καλλιτέχνης, ή αν ήταν επιζωγράφιση που όντως έπρεπε να εκλείψει. Σε δεινή θέση βρέθηκε το Λούβρο και πάντως υπό έκδηλη αμηχανία σχολιάστηκαν οι δύο σημαντικές παραιτήσεις εκ της ομάδας των 20 συντηρητών.

Το βλέμμα της Παναγίας είναι βαθιά μελαγχολικό. Διαισθάνεται τη μοίρα του υιού της προς του αμνού το σφαγιασμό και προσπαθεί να απομακρύνει το αναπόφευκτο. Η Αγία Άνννα καλοκάγαθα συμμετέχει στη φόρτιση της στιγμής με την πείρα της ηλικίας της. Η όλη σύνθεση, κλασική "Πυραμίδα" του Ντα Βίντσι, είναι έντονη, ωστόσο εντελώς αρμονικά ισόρροπη. Το κολοσσιαίο βάθος με τα απέραντα βουνά δίνουν άλλες διαστάσεις στο φόντο, μεγαλόπρέπεια και ειρηνική οικουμενικότητα.

Ευκαιρίας δοθείσης οι καραδοκούντες  Άγγλλοι συνάδελφοί τους βρήκαν πεδίο να εκφράσουν τις δικές τους αντιρρήσεις για παλαιότερες αμφισβητήσεις επί του ορθού τρόπου καθαρισμών του Λούβρου, περήφανοι πάντα για τις διαδικασίες που τηρεί ο δικός τους ναός της τέχνης, η φλεγματική National Gallerry of London. Για παράδειγμα βγήκαν στην επιφάνεια δεισιδαιμονίες σχετικά με τα χημικά που χρησιμοποιούνται στη γαλλική πρωτεύουσα και αν εισφέρουν επικίνδυνες πρακτικές στους παγκόσμιους θησαυρούς της Τέχνης στο πλέον πολυεπισκεπτόμενο μουσείο του πλανήτη.

Οι παραιτήσεις εξάλλου από μόνες τους είναι μια ήττα για το Λούβρο, και το κενό δυσαναπλήρωτο. Αναδύθηκαν όσα και πριν 17 χρόνια ταλαιπώρησαν την κοινή γνώμη για τον ίδιο πίνακα και το περίφημο sfumato του Λεονάρντο. Εκφράσθηκαν γενικευμένοι φόβοι τότε ότι οι διαλύτες των υγρών καθαρισμού θα επηρέαζαν το σήμα κατατεθέν του τιτάνα στην πρόσμιξη των γειτονευόντων χρωμάτων, με το Λούβρο να ταλαντεύεται αμήχανο ξανά. Εντός του Φεβρουαρίου 2012 αναμένονται τα αποτελέσματα των ελέγχων  και αναμένεται πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα προκύψουν θέματα υψηλού ενδιαφέροντος για το φιλότεχνο κοινό.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Αταξινόμητα and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s