393. Isenheim Altarpiece, τίποτε συγκλονιστικότερο (139)

The Crucifixion, detail from the Isenheim altarpiece, 1515, Oil on wood, Musιe d'Unterlinden, Colmar, France

Οφείλω μια κατάθεση αναγνώρισης στο εκπληκτικό αριστούργημα του Matthias Grünewald (1475-1528), «Isenheim Altarpiece«. Αν κάπως τσιμπήθηκα από το υπέροχο αγκίστρι της Τέχνης και σύρομαι ελεύθερα στα όμορφα πελάγη της άγνοιάς μου, σίγουρα ένα από τα εξαίσια δολώματα ήταν τούτο το μεγαλεπήβολο δημιούργημα του Γερμανού αναγεννησιακού, οι ειδικοί ίσως τον ήθελαν “υστερογοτθικό”. Σαγηνεύτητκα ίσως κι εγώ από το αποτρόπαιο, όμως ομολογώ με απλότητα πως ο ανατολικόρθόδοξος εξωραϊσμός, μου προκαλούσε μόνον τα ευγενικά συμπτώματα της θρησκευτικής θλίψης. Αυτός ο Matthias όμως κι ο ερεβώδης γερμανισμός του, λες και μ’ έφερε πειστικότερα αντιμέτωπο με τα πάθη, έτσι γνήσια που τα αποκαλύπτει. Ο θανατερός, κάτωχρος, ολόσωμα γεμάτος νυγμούς ακανθών Χριστός, ήταν μια βόμβα κρότου λάμψης στα ήρεμα κλαψιάρικα τροπάρια που με μεγάλωσαν τις Πασχαλιές. Δεν τον προτιμώ, αλλοίμονο όμως δεν μπορώ να μην τον προσκυνήσω.

Η Αγία Τράπεζα του Ίζενχάιμ ονομάστηκε  Κιβωτός του Εξπρεσιονισμού, καθόλου άδικα, μάλλον συγκρατημένος θα έλεγα ο προσδιορισμός. Από τη «Γέννηση» στη «Σταύρωση», και από εκεί στην ένδοξη «Ανάσταση» με τους «Πειρασμούς του Αγ. Αντωνίου» σε πρώτο πλάνο, το μεγαλειώδες έργο γίνεται ένας κήρυκας των ευαγγελίων, ένας μεταφορέας των αληθειών των χριστιανισμού με τον ωμότερα συναρπαστικό τρόπο. Φρικωδώς παραμορφωμένο, πληγιασμένο κάθε εκατοστό το κορμί το Θεανθρώπου, γίνεται κραυγή μαρτυρίου και σπαραγμός συμπόνοιας. Δεν θα βρείτε άλλο έργο στην παγκόσμια τέχνη να αποδίδει τις καρφωμένες παλάμες σε σύσπαση ανυπόφορου πόνου.

Angel, Ο γερμανικός εξπρεσιονισμός 5 αιώνες πριν τη γέννησή του

Ο Γκρύνεβαλντ έρχεται μανιακός να μας δώσει την σαρκική ευτέλεια, και τις ανώμαλες διαστροφές των βασανιστών με τον πιο κραυγαλέα αγενή τρόπο : Κατάφατσα ! Ενόσω σφύζει η Αναγέννηση εκείνος τολμά να κάνει μεσαιωνικές διαδρομές, επιστρέφει στα ανείπωτα, στα τρομακτικά μαρτύρια, φέρνει το Μανιερισμό κοντύτερα, μας εξοικειώνει με τα χρώματα που μόνο ο όψιμος Μικελάντζελο θα εφεύρει, κι αιώνες αργότερα ο απρόβλεπτος Μπλέηκ. Χωροχρονικά συνέπεσαν με τον Άλμπρεχτ Ντύρερ, αλλά η ποιότητα του Γκρύνεβαλντ στον καμβά θεωρείται πια εκρηκτικά υπέρτερη, έτσι καινοτόμα και ασυγκράτητη που αμφισβητούσε το κατεστημένο.

Φυσικά ο υπογράφων μόνον σύντομες νύξεις κάνει εδώ στην απανεμιά του όρμου του, δεν υποκαθιστά την επιστήμη, ούτε και την έρευνα στην οποία καλείται ο αναγνώστης να προχωρήσει μόνος, και μάλιστα εισηγητικά εδώ θα βρεί κανείς αρκετές πρώτες λεπτομέρειες για το μυθικό αυτό περιουσιακό στοιχείο της παγκόσμιας κληρονομιάς.

Αν όμως πάρει ο ταξιδευτής το δρόμο για τη βόρεια Γαλλία, το Κολμάρ είναι ένας επιβεβλημένος σταθμός, μη στερήσετε από τα παδιά σας μια τέτοια συγκίνηση (η παρισινή Disneyland μπορεί να περιμένει μερικές ώρες). Εκεί, στη δυτική Αλσατία οδεύοντας για Γερμανία, πρέπει κανείς να σταθεί ενεός μπροστά σε αυτό το λαμπρό μνημείο των 5 μέτρων πλάτους στο Musée d’ Unterlinden, και να ξαναταξινομήσει τις προτεραιότητες του ουμανισμού του.

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Αταξινόμητα and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s