367. Velasquez: «Γιωργάκη, δεν τα ήπιαμε μαζί!» (127)

Diego Rodriguez de Silva Velazquez, "The Rule of Bacchus", άλλως "The Drunkards", 1629, 165Χ225cm, Oil on canvas, Museo Del Prado

Συμπτωματικά το έργο βρίσκεται στην ίδια αίθουσα του Μουσείου Prado της Μαδρίτης με τον πλέον διάσημο πίνακα του γεννημένου το 1599 Diego Rodríguez de Silva y Velasquez – Βελάσκεθ, το πασίγνωστο Las Meninas. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια που αναδείχθηκε σε ζωγράφο της αυλής φιλοτέχνησε τους «Μέθυσους» (The Drunkards) περίπου στα 1629 με εκπληκτική δεξιοτεχνία και απαράμιλλους συμβολισμούς. Αρχικά είχε τον τίτλο η Στέψη του Βάκχου (The Rule of Bacchus), του θεού του κρασιού, γιού του Δία και της Σεμέλης, που λάμπρυνε τις ζωές των ανθρώπων, και από αρκετούς -ειδικά από τους νεοκλασσικιστές, θεωρήθηκε ακόμη και ως ειρωνικός εμπαιγμός.

Οι ιστορικοί τέχνης έχουν συχνά επικρίνει τα χρώματα του πίνακα ως ιδιαίτερα σκοτεινά, πόρισμα που χαρακτηρίζει εξάλλου τον πρώιμο Βελάσκεθ, καθώς ενώ οι εννέα φιγούρες βρίσκονται σε ένα υπαίθριο σκηνικό ημέρας, οι θεατές μένουν με την εντύπωση πως αναφέρεται σε βραδινή ώρα. Υποτιμήθηκε όμως έτσι το χάρισμα του Βελάσκεθ στη ιδιότροπη  χρήση της φωτοσκίασης στο φυσικό κόσμο. Ο εκθαμβωτικός Βάκχος όμως, έρχεται να συμπληρώσει με έναν ιδεαλιστικό τρόπο την αντίθεση μεταξύ θνητών και αθανάτων. Άλλωστε δεν μπορεί να παρορά κανείς ούτε την καταστροφή που υπέστη το έργο στη φωτιά του 1794, ούτε και την σκοτεινιά που βάρυναν πάνω στα χρώματα οι αιώνες.

Οι σιωπηλές γραμμές που διατρέχουν διαγωνίως τον καμβά φέρνουν στο κέντρο της παρατήρησης το θεό και τον εστεμμένο πότη, κι ας μην βρίσκονται στο επίκεντρο της εικόνας. Μελετημένα ισόρροπο δίνει ιδιαίτερο βάρος στη νεκρή φύση της κανάτας και της αριστοτεχνικά γερμένης μπουκάλας συνδυάζοντας υπέροχα ο καλλιτέχνης τη νεκρή φύση με μια γιορτή όλο κέφι και κίνηση. Η θέση των δύο αντικειμένων προσομοιάζει με πρόσφορα στη θεότητα ως τάματα στη χάρη του, κι ας μεριμνά ο ζωγράφος να μας υπενθυμίζει (με το επίπολαια στηριγμένο στέμα από άτεχνα αμπελόφυλλα του θεού) πως πρόκειται για παρωδία.

Σημείο κλειδί του πίνακα είναι ο ζητιάνος στο βάθος αριστερά. Ανοιχτή παλάμη, στερημένος από αλκοόλ, βγάζει το καπέλλο ως ένδειξη υποτέλειας, προσεγγίζει την ευλογηθείσα από το «θεό» συντροφιά. Η καμπύλη από το χέρι του Βάκχου προεκτείνεται και κλείνει με την καμπύλη του χεριού του επαίτη, ένα εύρημα που κατευθύνει υποχρεωτικά το βλέμα μας στον στερημένο παρατρεχάμενο. Η χριστιανική ευσπλαχνία γίνεται ζήτουλας, δίχως βλέμμα, θολή φιγούρα χωρίς λεπτομέρειες, δίχως θάρος να μας κοιτάξει καν, χαμένη στην κόντρα με τους άσπλαχνους πιωμένους.

Τελικά πάντα έτσι συμβαίνει, κάποιοι απολαμβάνουν και άλλοι όχι. Η εξαιρετική ομοιότητα του πότη με τον Γιωργάκη Παπανδρέου,  να κρατά ασύδοτα τη λευκή κούπα και να μας κοιτά κατάματα δίχως να κοκκινίζει, είναι μια τέλεια φάρσα της ιστορίας. Τα υπόλοιπα μπορεί να τα συνδυάσει κανείς ελεύθερα, να τα επικαιροποιήσει, να δει ένα λαό πένητα με την παλάμη προτεταμένη και να φωνάξει : Ούτε τα ήπιαμε ούτε τα φάγαμε μαζί!

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ

Advertisements
This entry was posted in Velasquez and tagged . Bookmark the permalink.

One Response to 367. Velasquez: «Γιωργάκη, δεν τα ήπιαμε μαζί!» (127)

  1. Παράθεμα: 374. Velasquez: 7 παράξενοι πίνακες (132) | Χαρτογράφος – Ιστολόγιο μελέτης και διασκεδαστικής ελευθερίας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s