362. Σαιν Ζυστ: Η άγρια όψη της δημοκρατίας

Antoine-François Callet, "Λουδοβίκος 16ος", 1788, Μουσείο Βερσαλλιών. Μωρέ κάποιους μου θυμίζει, ειδικά στο διπλοσάγονο...

Ποιητής και συγγραφέας, ένας από τους ηγέτες του κόμματος των «Ορεινών» Ιακωβίνων και αχώριστος φίλος του Ροβεσπιέρου, υπήρξε -παρότι νεότατος- η δεύτερη μεγαλύτερη μορφή της Γαλλικής επανάστασης. Πεισματάρης, αρνιόταν ελιγμούς και τακτικές υποχωρήσεις, επίμονος στη διαρκή δράση, για κείνον οι επαναστατικές θεωρίες αξιολογούνται σωστά μόνον επί του πρακτέου: «αυτοί που κάνουν επαναστάσεις στον κόσμο, αυτοί που θέλουν να κάνουν το καλό, δεν πρέπει να αναπαύονται παρά μόνο μέσα στον τάφο».

Ο Σαιν Ζυστ γεννήθηκε στο Nτεσίζ (Decize) του Nivernais από μικροαστική οικογένεια με πατέρα στρατιωτικό. Tην νύκτα της 8ης Σεπτεμβρίου 1786, ο μόλις 19χρονος Σαιν Zυστ έφυγε από το σπίτι του μετα από μία ερωτική απογοήτευση, παίρνοντας μαζί και τα ασημικά της μητέρας του. Η απόδρασή του αυτή προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση της χήρας μητέρας του, που τον έστειλε στο Παρίσι και μετά στην Ρεμς με προορισμό να σπουδάσει νομικά, αφού πρώτα είχε πετύχει με δικαστική απόφαση να τον έχει περιορισμένο «κατ’ οίκον» με δικαίωμα εξόδου μόνο για τις ανάγκες των σπουδών του. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση, ο Σαιν Ζυστ ήταν μόνο 22 ετών και είχε μόλις εκδώσει την τολμηρή ποιητική του συλλογή «Organt» (την οποία κάποιοι θεώρησαν «πορνογραφική» και «αντιχριστιανική»). Αφού πλαστογράφησε το πιστοποιητικό της γέννησης του ώστε να εκλεγεί στην εθνοφρουρά του Aisne, ο Σαιν Ζυστ αναδείχθηκε σε έναν αφοσιωμένο, δραστήριο, πιστό στην φιλία, ευφυή και, κυρίως, τολμηρό πολιτικό άνδρα, θαυμαστή των αρχαίων Στωϊκών και ιδίως του τυραννοκτόνου Βρούτου και του Κάτωνος του Νεότερου: «Σύντομα τα φωτισμένα έθνη θα δικάσουν όλους αυτούς που έως τώρα τα κυβερνούσαν. Οι βασιλιάδες θα καταφύγουν στην έρημο, συντροφιά με τα άγρια θηρία που τους μοιάζουν και η Φύση θα ανακτήσει τα δικαιώματά της», διακήρυσσε στις 24 Απριλίου 1793.

Γκιλοτίνα μοντέλο του 1792 στην καρδιά της Γαλλικής επανάστασης. Στο σύνδεσμο http://www.guillotine.dk θα βρείτε μέχρι και οδηγίες κατασκευής, αχρείαστες να 'ναι...

Μελαγχολική μορφή, διαπεραστικό βλέμμα, αυστηρός, και αφοσιωμένος στον Ροβεσπιέρο, αναζήτησαν μαζί την αυθεντική Δημοκρατία, ελπίζοντας σε δίκαιη μοιρασιά των αγαθών και σε ενάρετες κυβερνήσεις : «όσοι κυβερνούν την Δημοκρατία, θα πρέπει να είναι υποδείγματα Αρετής και τιμιότητας».

Ενθουσιώδης, αδιαπραγμάτευτος, μέλος των Ιακωβίνων, το 1791 εκδίδει το δημοφιλέστατο «Πνεύμα της Επανάστασης» («L’ Esprit de la Revolution») που συνέγειρε τις καρδιές των καταπιεσμένων. Για τον Σαιν Ζυστ η Εθνοσυνέλευση έπρεπε να έχει όλες τις εξουσίες. Στη δίκη του έκπτωτου Λουδοβίκου υποστήριξε την καταδίκη του σε θάνατο, δίχως προσφυγή στον λαό («το να δικάσουμε ως πολίτη έναν τύραννο θα κινήσει την απορία των μεταγενέστερων», «καθήκον μας είναι λιγότερο να τον κρίνουμε και περισσότερο να τον καταδικάσουμε» και «οι επαναστάσεις αρχίζουν από εκεί που τελειώνουν οι τύραννοι»). Τον αποκάλεσαν -μάλλον άδικα- άγγελο του θανάτου γιατί ενέδωσε στη χρήση βίας κατά των αντιδραστικών της επανάστασης.

Παρά το νεαρό της ηλικίας του κατανόησε σε βάθος τις έννοιες της Αρετής και της Χρηστότητας, ενδεικτικό είναι μάλιστα, ότι όταν ζητούσε την σύλληψη του Νταντών, είχε τελειώσει την αγόρευσή του με την φράση «πρέπει να μάθουμε να είμαστε μετριόφρονες. Το μεγαλύτερο αγαθό είναι η χρηστότητα που δεν φαίνεται». Σχεδίαζε να αποσύρει από την κυκλοφορία το χαρτονόμισμα, να καταστήσει το κράτος κληρονόμο όσων πέθαιναν χωρίς κοντινούς συγγενείς και, όμοια με την λυκούργεια περίοδο της αρχαίας Σπάρτης, να καταργήσει το δικαίωμα γραφής διαθηκών και να υποχρεώσει τους πολίτες να λογοδοτούν ανά έτος για την διαχείριση της περιουσίας τους. Ήθελε επίσης να ενισχύσει τα σχολεία με εισοδήματα από τα εθνικά κτήματα και πίστευε ότι κάθε παιδί ανήκει πρωτίστως στην πατρίδα, συνεπώς εκπόνησε ένας σχέδιο για κοινή και δημόσια εκπαίδευση, με πρότυπο την περίφημη «Αγωγή» των αρχαίων Λακεδαιμονίων: «Τα παιδιά θα ανήκουν στις μητέρες τους μέχρι την ηλικία των 5 ετών, αρκεί όμως αυτές να τα θηλάζουν οι ίδιες. Μετά από αυτήν την ηλικία θα ανήκουν διά βίου στην Δημοκρατία… Τα παιδιά θα πρέπει να μεγαλώνουν μαθαίνοντας να αγαπούν την σιωπή και να εθίζονται στις απλές αλήθειες… Θα εκπαιδεύονται με έξοδα της Πολιτείας από την ηλικία των 5 ετών έως την ηλικία των 16. Από 5 έως 10 θα μαθαίνουν να διαβάζουν, να γράφουν και να κολυμπούν. Δεν θα επιτρέπεται σε κανέναν να κτυπήσει παιδί. Τα παιδιά θα διδάσκονται πρώτα τι είναι καλό και μετά θα αφήνονται στην διαμόρφωση της Φύσης.  Τα παιδιά θα τρώνε όλα μαζί, ένα πλήρες διαιτολόγιο βασισμένο σε βολβούς, φρούτα, λαχανικά, γάλα, τυρί και ψωμί. Οι δάσκαλοι των παιδιών σε αυτή την ηλικία θα πρέπει να μην είναι νεότεροι των 60 ετών… Η εκπαίδευση των παιδιών ηλικίας από 10 έως 16 θα είναι στρατιωτική και αγροτική».

Pierre-Paul Prud'hon, "Louis Antoine de Saint-Just", 1793, Μουσείο καλών Τχνών Λυών

Πολεμώντας και ο ίδιος, αναδιοργάνωσε τις στρατιές στο μέτωπο του Βορρά και έθεσε στους στρατηγούς το δίλημμα «νίκη ή δίκη για προδοσία», κατόρθωσε δε τον Ιούνιο του 1794 να καταλάβει το Βέλγιο. Κλήθηκε από τον Ροβεσπιέρο να επιστρέψει στο Παρίσι, καθώς ο τελευταίος διέβλεπε την ανατροπή. Ο Σαιν Ζυστ πρότεινε ακόμα αυστηρότερη αντιμετώπιση των αντεπαναστατών, δίχως όμως να μπορέσει να αποτρέψει την συνομωσία τους. Συνελήφθη μαζί με τον Ροβεσπιέρο και τους άλλους ομοϊδεάτες τους στις 27 Ιουλίου 1794 (9η Θερμιδόρ, του έτους 2), και την επόμενη ημέρα, φορώντας χειροπέδες βάδισε μόνος του προς την λαιμητόμο δίπλα στον μισοπεθαμένο Ροβεσπιέρο, επιδεικτικά ήρεμος και γαλήνιος, προκαλώντας δέος στους δήμιους.

Απίστευτες σκέψεις, τρομερές πράξεις, μορφή μυθική κι ασυναγώνιστη. Δεν ξέρω αλλά κάτι μυρίζει στην ελλαδική ατμόσφαιρα του 2012, κάτι ως αναγκαίο κακό, κάτι ως άγριο καλό, κάτι από Σαιν Ζυστ…

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΟΣ . Το κείμενο για τον Σαιν Ζυστ προέρχεται από το βιβλίο του Βλάση Ρασσιά «Λαιμητόμος Αρετή. Ροβεσπιέρος – Σαιν Ζυστ – Κουτόν», εκδόσεις «Ανοιχτή Πόλη», Αθήνα, 2007). 

Advertisements
This entry was posted in Σαιντ Ζυστ, Prud'hon, Pierre Paul. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s