335. Ο Μακρυγιάννης χρωματίζει την επανάσταση (114)

Πολιορκία των Αθηνών από τον Κιουταχή

« Ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθε και ως τώρα, όλα τα θεριά πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε. Τρώνε από μας και μένει και μαγιά»( Απομνημονεύματα Μακρυγιάννη).

Μετά την επανάσταση του 1821, πολλοί αγωνιστές κι άλλοι τόσοι καλοθελητές που βρήκαν πεδίο αναρριχήσεως ανταγωνίζονταν στην καταγραφή των ηρωικών απομνημονευμάτων. Κατά την Οθωνική περίοδο οι εφημερίδες αποδύονται σε αγώνα δρόμου προκειμένου να στηρίξουν εκείνους τους πολιτικούς ή στρατιωτικούς που είναι «φίλα προσκείμενοι» προς τις δικές τους πολιτικές επιλογές και παρατάξεις. Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, ενοχλημένος από τις υπερβολές και τις υπερφίαλες αυτές καταγραφές, θέλησε να απαντήσει και να αποδείξει « αυτεινών τις ψευτιές και χαμέρπιές τους κατά δύναμιν» αλλά και να καταθέσει πώς ο ίδιος έζησε και είδε τον Αγώνα της Πατρίδας, αποφάσισε να εικονογραφήσει τις σπουδαιότερες φάσεις του ’21.

Τα Απομνημονεύματα και η Ζωγραφική, είναι οι δύο πυλώνες που στήριξαν την σκέψη του Στρατηγού και οφείλονται στο ίδιο κίνητρο. Ο Μακρυγιάννης εννοούσε την ιστορία σαν χρέος απέναντι στις επερχόμενες γενιές. «Η ιστορία, θέλει πατριωτισμό, να ειπής και των φίλωνέ σου τα καλά και τα κακά και τοιούτως φωτίζονται οι μεταγενέστεροι όπου θα τη διαβάσουν, να μη πέφτουν σε λάθη˙ και τότε σχηματίζονται τα έθνη». 

Πόλεμος Μεσολογγίου

Την άνοιξη του 1836, όταν – επί κεφαλής της τετραρχίας του –  μετέβη μαζί με τον Ριχάρδο Τσώρτς στην Δυτική Ρούμελη, προκειμένου να καταστείλει μια ανταρσία κατά του Όθωνα. Συγκινήθηκε όταν ξανάδε τα πεδία των μαχών και πήρε την απόφαση να γράψει. Έμαθε γράμματα στα γεράματά του για να γράψει τα Απομνημονεύματα, μα πόθος του ήταν να εικονογραφήσει κάθε στιγμή του απελευθερωτικού αγώνα.  « κι έρχοντας εδώ εις Αθήνα, πήρα ένα ζωγράφο Φράγκο και τον είχα να μου φκιάσει σε εικονογραφίες αυτούς τους πολέμους. Δεν γνώριζα τη γλώσσα του. Έφκιασε δύο τρεις, δεν ήταν καλές˙τον πλέρωσα κι έφυγε. Αφού έδιωξα αυτό τον ζωγράφο, έστειλα και έφεραν από την Σπάρτη έναν αγωνιστή, Παναγιώτη Ζωγράφον τον έλεγαν˙ έφεραν αυτόν και μιλήσαμεν και συνφωνήσαμεν το κάθε κάδρον την τιμήν του˙

Η μάχη των Μύλων της Ναυπλιάς

Τρία χρόνια κράτησε η συνεργασία τους (1836- 1839). Επισκέφτηκαν τα διάφορα πεδία των μαχών που είχε λάβει μέρος ο Μακρυγιάννης και ενώ ο Στρατηγός του εξιστορούσε « έτσι είναι εκείνη η θέσις, έτσι εκείνη, αυτός ο πόλεμος έτσι έγινε, αρχηγός των Ελλήνων ήτο εκείνος, αρχηγός των Τούρκων εκείνος», ο Ζωγράφος φιλοτεχνούσε τον πίνακα. Γόνιμη κι ειλικρινής η συνεργασία τους πρόκοψε σε είκοσι πέντε κάδρα σε ξύλο, διαστάσεων 0, 565 x 0,40 ζωγραφισμένα με την βυζαντινή τεχνική.

Δίχως να το συνειδητοποιήσει ο ευσταλής αυτός Έλληνας, προχώρησε και στην πρώτη έκθεση ζωγραφικής της νεώτερης Ελλάδας ! Κάλεσε κόσμο σπίτι του κι έβγαλε να τους δείξει τους πίνακες: Τους πρέσβες των ευεργέτων μας Δυνάμεων και τους Φιλέλληνας, τους αγωνιστάς και τους αυλικούς και τους υπουργούς και δικούς μας σημαντικούς, πολιτικούς και στρατιωτικούς, ως διακόσιους πενήντα ανθρώπους. Τελειώνοντας το τραπέζι, τότε έβγαλα τις εικονογραφίες και τις θεώρησανΌλη η σειρα αντιγράφηκε 4 φορές.

Ο Στρατηγός από τη Φωκίδα Γιάννης Μακρυγιάννης 1797-1864, λιθογραφία του Karl Krazeisen του 1831, Μόναχο

Οι τρεις χαρίστηκαν στους Πρέσβεις της Αγγλίας, της Γαλλίας και  της Ρωσίας ενώ μία σειρά πρόσφερε στον βασιλιά Όθωνα. Οι καλές κριτικές που δέχτηκε και ο ενθουσιασμός των συναγωνιστών του και των άλλων ομοτράπεζων, ενίσχυσαν την σκέψη του Στρατηγού για την έκδοση ενός λευκώματος προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα της απόκτησής του από πολλούς. Ανατέθηκε μάλιστα (με συμβόλαια…) στον Αλέξανδρο Ησαΐα να παράξει ακριβή λιθογραφικά αντίτυπα στο Παρίσι από τη συλλογή του Όθωνα. Ο εντολοδόχος δεν τήρησε τις οδηγίες, κι ο στρατηγός πικράθηκε. Μετά τον θάνατο του Ησαΐα στην Τεργέστη, ολόκληρη η σειρά του Όθωνα χάθηκε, όμως το 1909 ο Ιωάννης Γεννάδιος την εντόπισε στην Ρώμη και την αγόρασε, σήμερα δε βρίσκεται στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη.

Η τεχνοτροπία παρέμεινε εθνικοφρόνως προσανατολισμένη, για κάποιους απαιτητικούς έως και βαρετά παιδική. Ιδιότροπα επίμονη στη βυζαντινή παράδοση, όταν ήδη τα κύματα τριών αιώνων της ευρωπαϊκής Αναγέννησης είχαν δώσει υπερκόσμιες διαδρομές στη ζωγραφική. Η αξία της παραμένει κυρίως στη θεματολογία, η συγκίνηση αρκείται στην πηγαιότητα του μακρυγιάννη και στη ζέση της ψυχικής του αρχοντιάς.

xartografos (με θερμές ευχαριστίες στην http://www.argolikivivliothiki.gr)

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι, ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s