333. Giotto, ξανά και ξανά πρώτος! (113)

Giotto, Αλληγορία της Αγνότητας, Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης

Giotto, Η προδοσία του Ιούδα, Παρεκκλήσι Σκροβένι. Σε μια νυχτερινή χιονοστιβάδα από δόρατα και πυρσούς ενός όχλου πλήρους φορτίσεως, στο κεντρικότερο σημείο η οικτρή φιγούρα του προδότη με προτεταμένα τα χείλια για το φρικτό άγγιγμα...

Σε ελάχιστες άλλες περιπτώσεις στην Ιστορία της Ζωγραφικής υπήρξε ένας μόνος καλλιτέχνης που με το έργο του να προκάλεσε μία τόσο ταχεία, τόσο ευρεία και τόσο ολοκληρωμένη αλλαγή. Ο άνθρωπος που επέφερε τούτη τη δραματική εξέλιξη στην τεχνοτροπία δεν ήταν άλλος από τον GIOTTO di Bondone (1277-1337). Το στυλ του βασίστηκε στην πίστη του στον Άνθρωπο και στη Φύση, σε αντίστιξη με το Βυζαντινό τρόπο που κατέφευγε σε περισσότερο τεχνητές και στυλιζαρισμένες αποτυπώσεις. Πρώτος επιτυγχάνει να αντικαταστήσει την αφηρημένη βυζαντινή κατάτμηση των σωμάτων με τρισδιάστατες φόρμες.

Στα 1300 ζούσε ο εύπορος έμπορος από την Πάδοβα, Ενρίκο Σκροβένι, διαβόητος τοκογλύφος που κατάφερε να αποκτήσει τα ερείπια μιας ρωμαϊκής αρένας με ένα εγκαταλελειμμένο εκκλησάκι του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.

Giotto, The Lamentation, Ο Θρήνος, Παρεκκλήσι Σκροβένι. Ποτέ πριν ο καλοκάγαθος πιστός του Μεσαίωνα δεν έχει ξαναμοιραστεί το θρήνο του με τέτοιο τρόπο ομού με τους αγγέλους και με τον απελπισμένο Ιωάννη

Εκεί το φιλεύσπλαχνο αυτό πλάσμα τη Παδοβέζικης κοινωνίας έκτισε ναό, την Arena Chapel, που καθαγιάστηκε το 1305 στο όνομα της Παναγίας του Ελέους. Στον Giotto ανατέθηκε η ευθύνη της εικονογράφησης, και πράγματι ως πρώιμος κινηματογραφιστής κατέκτησε μακράν το… Όσκαρ ευρηματικότητας. Καθαρό φως, ισορροπία και συναίσθημα των ηρώων, χρώμα απίστευτο ειδικά στο μπλε τ΄ ουρανού, πρώτα σκιρτήματα προοπτικής : στα δένδρα του, τα φύλλα σε πρώτο πλάνο είναι φωτεινότερα αντί των πίσω που είναι αχνότερα !

Ο Giotto πρωτοπορεί σχηματοποιώντας τη Γέννηση σε ένα παράπηγμα, ένα ξύλινο υπόστεγο αντί της κλασικής φάτνης εντός σπηλιάς. Δίνει την κακότητα του Ιούδα με ένα κτηνώδες προφίλ όπου προτείνονται τα χείλη του γι το απαισιότερο φιλί της οικουμένης. Ηλεκτρίζει το μίσος μας για το Διάβολο, όταν μας τον δείχνει με τανάλιες που σύρουν τους κολασμένους από τα γεννητικά όργανα. Δεν διστάζει να μας δώσει τους πρώτους μαύρους ανθρώπους σε νωπογραφία, όταν απεικονίζει το μαρτύριο με τη φωτιά του Αγίου Φραγκίσκου. Συστρέφει τον Άγιο καθώς δέχεται τα Stigmata, η φυσικότητα της στάσης του σώματος δεν θα απαντηθεί παρά μόνο στο Μικελάντζελο δύο αιώνες μετά. Θεμελιώνει το καμπαναριό στον καθεδρικό της Φλωρεντίας ένας capomaestre που καμία αρχιτεκτονική κουλτούρα δεν διέθετε, είχε όμως την λατρεία των συγχρόνων του.

Giotto, Stigmatization of St. Francis, Bardi Chapel, Sta Croce, Φλωρεντία. Συγκρίνετε το κορμί του Αγίου με τις αντίστοιχες στάσεις του αυστηρού Βυζαντινισμού, και μην παραλείψετε να εντοπίστε το γεράκι στην κορυφή του βουνού. Η προοπτική ανατέλλει...

Giotto, Ognissanti Madonna, Μουσείο Ουφίτσι Φλωρεντία, λεπτομέρεια.. Ένας άγγελος τόσο ανθρώπινος

Ακρίβεια, και σταθερότητα, δυνατό πλάσιμο των μορφών, μνημειακότητα και ρυθμική συγκρότηση. Στα πρόσωπά του διαβάζονται τα συναισθήματα, ο φθόνος, η χαρά, ιδρύει μια νέα επαφή με την πραγματικότητα. Δεν υπάρχει περίπτωση πια να βρεθώ στην Πάδοβα και να μην αφεθώ στο cielo της Scrovegni Chapel, ούτε να διανυκτερεύσω στη Ρώμη και να με φοβίσουν τα καμιά 100 χλμ-βορείως  μέχρι την Ασίζη. Στη Φλωρεντία δεν θα λησμονήσω το Campanile, από το χέρι του εμπνευσμένου πιονέρου, του σκαπανέα του καμβά Giotto.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Giotto. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s