325. Στέλιος Ράμφος, αυτοκριτική πατριώτες!

Ο Στέλιος Ράμφος γεννήθηκε στην Αθήνα (1939). Φιλόσοφος, πανεπιστημιακός, συγγραφέας δοκιμίων. Σπούδασε στη Νομική Αθηνών ενώ συνέχισε στο Παρίσι σπουδάζοντας Φιλοσοφία. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Βενσάν. Η πλούσια βιβλιογραφία του αντικατοπτρίζει τις πνευματικές αναζητήσεις του, τις θέσεις και τις προτάσεις του αναφορικά με τον μαρξισμό, την οικουμενικότητα του ελληνικού πολιτισμού, τους συσχετισμούς της σύγχρονης πνευματικής δημιουργίας με την ελληνορθόδοξη παράδοση. Υπάρχει μία φράση του που δίνει ηχηρό το στίγμα πώς αντιλαμβάνεται τη ζωή μας στη σύγχρονη Ελλάδα : Τίποτε, δεν ανακουφίζει τον μαζάνθρωπο, όσο η μετριότης των πολιτικών και πνευματικών ηγετών του

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, ο Στέλιος Ράμφος εργάζεται στην κατεύθυνση μιας Ερμηνευτικής του Ελληνισμού. Όπως μαρτυρεί ο ίδιος στο Αυτοσχόλιό του (1978-Ιθάκη Και Ιθαγένεια, Αρμός) η εργασία του χαρτογραφεί την πνευματικότητα που δίνει ζωή και νόημα στην πορεία του Ελληνισμού από την αρχαιότητα ως τα τώρα.

Ασ΄ τους άλλους. Εσύ ο ίδιος, που ευθύνεσαι; Τι προσάπτεις στον εαυτό σου; Από εκεί θα βρεθούν τα υπόλοιπα. Όσο αυτό δεν γίνεται, η κρίση θα παρατείνεται, το σάπισμα θα βαθαίνει και τα φαινόμενα της ανομίας θα γίνονται πιο άγρια. Ψυχή έχουμε· δεν έχουμε κατανόηση του εαυτού μας (Από το τελευταίο του βιβλίο «Η Λογική της Παράνοιας, Οκτώβριος 2011)

Caravaggio, Narcissus, 1599, National Gallery of Antique art, Palazzo Barberini

Κατά το Ράμφο η νεοελληνική ψυχή διχάζεται στη σύγχρονη κοινωνία, μεταξύ εσχατολογικών οραμάτων (που ριζώνουν στη μακραίωνη Ορθόδοξη Παράδοση) και πρακτικών σκοπών του παρόντος ιστορικού χρόνου. Με δύο λόγια αυτή η ψυχή βιώνει τον εσωτερικό διχασμό των καθημερινών σκοπών της ζωής με το νόημα της ύπαρξης. Δεν σταματά να ερευνά το πλατωνικό έργο ως ίδιον του ελληνικού πνεύματος, με σκοπό τη βαθύτερη κατανόηση και διαυγή κριτική του μονtέρνου πολιτισμού.

Εκ πρώτης όψεως αυτό φαίνεται αναχρονιστικό και ελληνοκεντρικό. Τί το ουσιαστικό μπορεί να προσφέρει στην κατανόηση του σύγχρονου κόσμου, η πλατωνική μελέτη και αντιπαραβολή με το ελληνικό πνεύμα? Ο Ράμφος επιλέγει το ελληνικό πνεύμα ως «Μέτρο» για την αποτίμηση του σύγχρονου κόσμου. Η Ελλάδα του, δεν είναι γεωγραφικός προσδιορισμός, είναι ο νοητός τόπος των πλατωνικών ιδεών. Ένας κόσμος πνεύματος, ιδέες ζώσες που λειτουργούν ως αρχέτυπα, προσανατολίζοντας την ανθρώπινη πράξη στον κόσμο του νοήματος και δίνοντας μέσα από τη μοναδικότητα της δημιουργίας, ενότητα στην ύπαρξη. Στο στοχασμό του ως πρωταρχικό αντικείμενο θέτει τον δημιουργικό και υπεύθυνο άνθρωπο, ενταγμένο σε μια κοινωνία ελευθερίας.

Απώτερος στόχος της ερμηνευτικής του είναι η απελευθέρωση του εγκλωβισμένου παρελθόντος στο ζωντανό παρόν και το άνοιγμα στο μέλλον των δυνατοτήτων.
Ο διχασμός της ψυχής του νεοέλληνα οφείλεται, σε τελική ανάλυση, σε στοιβάδες εγκλωβισμένου χρόνου που δημιουργούν τα ξέψυχα, απολιθωμένα σύμβολα, και εμποδίζουν τη δημιουργία στο ιστορικό παρόν. Η νεοελληνική κοινωνία, από την άλλη, διχάζεται εξαιτίας της υιοθέτησης της “μορφής” του νεωτερικού κόσμου θεσμών και αγαθών  εγκλωβισμένων σε στατική χρονικότητα. Η σχιζοφρένεια της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας φαίνεται αναπόφευκτη.

Ο λόγος του διαστέλλεται σπειροειδώς, από σημασία σε σημασία. Λόγος ολοζώντανος, ψυχαγωγός, η μέθεξη του οποίου προσανατολίζει τα πράγματα προς το νόημα τους, επιχειρεί τη συγκόλληση της ψυχής του αναγνώστη. Η αποπετρωμένη παράδοση συντίθεται με την  ανιστορική παγχρονία των συμβόλων της Ορθόδοξης Παράδοσης. Η μεσαιωνική ματιά έφερνε στη επιφάνεια ένα παρελθόν που “έπνιγε” το παρόν και “έκλεινε” το μέλλον σε δεδομένες σημασίες και παθητικότητα, παράγοντας αντί της ζητούμενης δημιουργικής διάρκειας, μία “διάρκεια” επανάληψης του δεδομένου νοήματος.

Ως γνήσιος πλατωνιστής, διακρίνει τολμηρά το Φαινόμενο από την Ουσία του. Για παράδειγμα, στη “Μελέτη Θανάτου” (1980-Τρώδιον, Αρμός) ο Ράμφος αντιδρώντας σε μία κοινωνία που “καταλάβαινε” μόνο από δικαιώματα και όχι και από υποχρεώσεις, διατυπώνει ένα επιστημονικό πεδίο για την -επιτέλους- αυτοσυνειδησία του Νεοέλληνα και της κοινωνίας μας ως λύση του δράματος.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Caravaggio, Ράμφος Στέλιος, ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΟΙ. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s