320. Ν. Εγγονόπουλος, ιθαγένεια ελληνική (108)

Νίκος Εγγονόπουλος-Στόχοι

Ο Νίκος Εγγονόπουλος (1907-1985) αποτέλεσε μια από τις πιο ιδιόρρυθμες, αλλά και τις πιο έντιμες περιπτώσεις στη νεότερη καλλιτεχνική πραγματικότητα. Σύμφωνα με δήλωσή του, αισθανόταν περισσότερο ζωγράφος παρά ποιητής και ως εκ τούτου λίγο τον ενδιέφερε να δει τυπωμένα τα ποιήματά του. Πράγματι, η προσφορά του στην ζωγραφική υπήρξε εξίσου σημαντική με την αντίστοιχη ποιητική.

Καθηγητής του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου ζωγράφος, σκηνογράφος και ποιητής. Θεωρείται ένας από τους μείζονες εκπροσώπους της γενιάς του 30′ ενώ αποτέλεσε και έναν από τους κύριους εκφραστές του υπερρεαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα. Το έργο του περιλαμβάνει ακόμα μεταφράσεις, κριτικές μελέτες και δοκίμια.

Νίκος Εγγονόπουλος-Ο Προπάππος Σμιτ

Το 1945 αποσπάστηκε ως βοηθός στην έδρα Διακοσμητικής και Ελευθέρου Σχεδίου ως το 1956. Το 1949 συμμετείχε στην ίδρυση του καλλιτεχνικού ομίλου Αρμός με σκοπό την προώθηση μιας σύγχρονης αισθητικής πρότασης στον ελληνικό χώρο, μαζί με άλλα μέλη στα οποία περιλαμβάνονταν οι ζωγράφοι Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Μόραλης και Τσαρούχης, ενώ συνεργάστηκε και με τον αρχιτέκτονα Πικιώνη. Το 1954 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 27η Μπιενάλε της Βενετίας, το 1958 του απονεμήθηκε το Πρώτο Κρατικό Βραβείο Ποίησης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας για την ποιητική συλλογή Εν Ανθηρώ Έλληνι Λόγω ενώ το 1966 τιμήθηκε για το ζωγραφικό του έργο από τον Βασιλέα Κωνσταντίνο Β΄ με το παράσημο Χρυσούς Σταυρός του Γεωργίου Α’. Το κρατικό βραβείο ποίησης θα του απονεμηθεί αργότερα για δεύτερη φορά το 1979 καθώς και το παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικος.

Νίκος Εγγονόπουλος-Η Μοναξιά

Εν Ανθηρώ Έλληνι Λόγω, “Σονέτο μάλλον απαισιόδοξο

Το γυμνασμένο μάτι του τραμπούκου
να διέκρινε άραγε των ροδόδενδρων την αρμονία;
όχι-όχι – μια απέραντη ηθικολογία
δεν θα βοηθήσει να κάνουμε καλλίτερο τον κόσμο.

Να ελπίζεις – να ελπίζεις πάντα – πως ανάμεσα εις τους ανθρώπους
– που τους ρημάζει η τρομερή «ευκολία»
θα συναντήσεις απαλές ψυχές με τρόπους
που τους διέπει καλοσύνη – πόθος ευγένειας – ηρεμία.

Νίκος Εγγονόπουλος-Ο Παπαδιαμάντης, 1953

Ίσως όχι πολλές – ίσως νασ’ άτυχος: καμμία –
τότες εσύ προσπάθησε να γίνεις καλλίτερος
εις τρόπον ώστε να έρθει κάποια σχετική ηρεμία.

Άσε τους γύρωθέ σου να βουρλίζωνται πως κάνουν κάτι
συ σκέψου – τώρα πια – με τι γλυκειά γαλήνη
προσμένεις ναρθ’ η ώρα να ξαπλώσεις στο παρήγορο του θάνατου κρεββάτι.

Ήδη από το 1939, ο Εγγονόπουλος εγκαινίασε μια ριζοσπαστική πορεία στην ελληνική ζωγραφική. Αντλώντας τα υλικά του από ποικίλους χώρους (μυθολογία, δημοτική παράδοση, σύγχρονη ευρωπαϊκή ζωγραφική) τα έντυσε με μία απολύτως προσωπική τεχνική, που απέδωσε έργα σφραγισμένα με προσωπικό ύφος απολύτως μοναδικά. Υπήρξε αναμφίβολα από τους συνεπέστερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού.

Νίκος Εγγονόπουλος Ρήγας Φερραίος

Άνθρωποι δίχως μάτια εμφανίζονται σε όλους τους πίνακες του Εγγονόπουλου. Είναι τα ανδρείκελα που θυμίζουν ξύλινα μανεκέν ραπτών. Ενώ όμως τα ανδρείκελα του Ντε Κίρικο παραπέμπουν σε μια απόκοσμη εικόνα, τα ανδρείκελα του Εγγονόπουλου είναι γεμάτα ζωή και ζωγραφίζονται με έντονα χρώματα, τονίζοντας έτσι το διονυσιακό πνεύμα και την κατάφαση στην ζωή. Ανδρείκελα είναι στα έργα του όλοι του οι ήρωες του Ελληνισμού από τον Θησέα στον Άϊ Γιώργη. Από τις λίγες εξαιρέσεις ο Ρήγας Φεραίος, μιας και τον θεωρούσε ως αιώνιο σύμβολο της κάθε Εθνικής Επαναστάσεως. Ίσως τα ανδρείκελα συμβολίζουν τον καθημερινό άνθρωπο και το ότι ο καθένας μπορεί να ταυτιστεί ή και να μετατραπεί σε ήρωα.

Νίκος Εγγονόπουλος-Μ. Αλέξανδρος και Παύλος Μελάς

Αυτό είναι λοιπόν, που τρομάζει τους αριστερούς μελετητές του Εγγονόπουλου: η Ελληνολατρεία του. Εξάλλου ο ίδιος είχε πει ότι εκείνο που τον φοβίζει στον θάνατο είναι ότι δεν θα μπορεί να δηλώνει πλέον την ελληνική ιθαγένειά του.

Ο ΟΡΦΕΥΣ  ..les nuages, les merveilleux nuages… Ch. Baudelaire

τον Ορφέα ποτέ -μα ποτέ- τίποτε δεν τον επαρηγόρησε για την διπλήν απώλεια της Ευριδίκης : άλλοτε – για λίγο- έλεγε κανένα τραγούδι μεσ’ στο μαράζι του, άλλοτε -για λίγο πάλε- τα χρώματα τον γοητεύανε, με τις άπειρες ποικιλίες τους, και τους συμπτωματικούς λογής λογής συνδυασμούς τους

μια φορά –κατά του ήλιου του βασίλεμα- πρόσεξε μεσ’ στο γαλάζιο τ’ ουρανού, γοητευτικές αράδες, σύννεφα, γι΄ αυτά που στο Καβούρι κάποτε ένας χωροφύλακας, σα μεταμεληθείς εκραύγασε : «Ιδού τα σύννεφα του Εγγονόπουλου»

αλλά αυτά -πραγματικά- δεν είσανε τα σύννεφα του Εγγονόπουλου, είταν μαχαίρια, λεπίδες, ακονισμένες κάμες χατζάρια, που πάνω στις γαλάζιες τους εσθήτες, εκρατάγανε, οι σκληρότατες της Θράκης οι παρθένες

κι’ αυτά κραδαίνοντας, οι σκληρές παρθένες στ΄ άπονα χέρια τους, μ’ αυτά -λέω- πέσανε πάνω του : τον κατακρεουργήσανε, τον κομματιάσαν, τον Ορφέα

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Εγγονόπουλος Ν.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s