315. Fragonard, «Η Κούνια» …που τον κούναγε (106)

Η περιπέτεια της Τέχνης έχει γαργαλιστικές ομορφιές. Ένα αντιπροσωπευτικό έργο με τέτοιες σκερτσόζικες διαστάσεις, κατά την περίοδο της ελαφρότητας του Ροκοκό είναι «Η Κούνια» του Φραγκονάρ. Μία σύλληψη που αντανακλά και την κοινωνική νωχέλεια των ηθών της αστικής τάξης, με μια σειρά συμβολισμών που δεν είναι ορατοί με πρώτη ματιά. Εκ πρώτης όψεως, δεν είναι παρά ένας αθώος πίνακας μιας ευχάριστης στιγμής, αλλά οι λεπτομέρειες θα εξελιχθούν εντελώς διασκεδαστικότερα

Jean-Honoré Fragonard, Τhe happy accidents of the swing, 1768, Συλλογή Wallace, Λονδίνο

Ο ηλικιωμένος άνδρας στο άκρο δεξιό μές στα φυλλώματα, με πρόδηλη χαρά κουνάει την αγαπημένη του στην κούνια της. Η διαφορά ηλικίας, ολοφάνερη, το κενό που τους χωρίζει ίσως είναι η απόσταση ανάμεσα στη φρεσκάδα και την ωριμότητα, η κούνια που επιστρέφει αλλά με ετοιμότητα πετάει και πάλι μακριά υπογραμμίζει το άπιαστο όνειρο του μεσήλικα, τη ζωή που όλο πάει να την πιάσει και του φεύγει. Αν εμβαθύνει προσεκτικά κάποιος στα πόδια πίσω από τις φυλλωσιές, ένα μικρό σχεδόν αθέατο σκυλάκι γαυγίζει με νευρικότητα : Νιώθει πράγματα, αντιλαμβάνεται παραδοξότητες.

Στο άκρο αριστερό ελοχεύει ο νεαρός εραστής. Περιχαρής απολαμβάνει την καλύτερη θέα που θα μπορούσε να έχει θεατής έτσι όπως ο αγέρας φουσκώνει τα φουστάνια της μούσας του. Το πέταγμα του παπουτσιού της δείχνει την ελαφρότητα μιας απιστίας που βρίσκεται σε μετεωρισμό, σε εξέλιξη, με ολοφάνερο σημείο πτώσης του υποδήματος εκεί που η φύση οδηγεί τα πράγματα. Εκτός πια κι αν φύγει ψηλά, να βρει έναν  ερωτιδέα που τα πανθ΄ ορά για να τον συνετίσει να βουβαθεί, καθώς εκείνος συναρπάζεται ήδη από τα παιχνίδια και αποζητά ένοχη σιωπή (σσσσς! με το δάχτυλο στο στόμα…) απευθυνόμενος κυρίως στο σκυλάκι που μυρίστηκε παρεκτροπές.

Η πλέον απίθανη λεπτομέρεια είναι δύο ακόμη παρατηρητές ερωτιδείς καθισμένοι πάνω σε ένα δελφίνι σύμβολο αυτοθυσίας, εκφραστή των βουλήσεων της ερωτικής Αφροδίτης, μέσα στο νερό ως σύμβολο της πηγής της ζωής, μας κοιτά με τα μεγάλα του μάτια και τα παχιά του χείλια εντελώς αθώα, σε μια ευρύτατη συνωμοσία. Τώρα πώς κατάφερε ο Φραγκονάρ να δέσει σε μία και μόνη σκηνή τις θάλασσες, τις απιστίες και τόσα πρόσωπα είναι από μόνο του θαυμαστό.

Μια ακόμη λεπτομέρεια άξια λόγου θα ήταν η εξής : Όταν ο βαρώνος Saint Julien παρήγγειλε τον πίνακα, είχε το δύσκολο αξίωμα του Φοροεισπράκτορα της Εκκλησίας (ο πλήρης τίτλος ήταν “Receiver of the general goods offered by the clergy”). Αξίωσε λοιπόν στη θέση του ηλικιωμένου κυρίου να ζωγραφιστεί προσβλητικά σχεδόν ένας καρδινάλιος για να ξεφύγει το θέμα σε εντελώς άλλα υπονοούμενα: Για τη σχέση εκκλησίας και πιστών, για τις ελεημοσύνες και την αντίληψή τους από την κοινωνία, και πάει λέγοντας. Ευτυχώς ο Φραγκονάρ αυτοπεριορίστηκε και διατήρησε τα μηνύματα στην Ροκοκό χαλαρότητα της Γαλλικής αριστοκρατίας του 18ου αιώνα, εμάς δε ως ευγενικούς ηδονοθήρες.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Fragonard, Jean-Honore. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s