270. Λεηλασία της Ρώμης (90)

Sack of Rome of 1527 by Johannes Lingelbach 1660

Πώς τελειώνει η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ; Πού, πότε με ποιούς μπορούμε να βάλουμε τη γραμμή της κατηφόρας, η καμπή της φθοράς που θα οριοθετηθεί ; Η αναπάντεχη Άλωση της Ρώμης (Sacco di Roma) την 6η Μαΐου 1527 ήταν αυτό ακριβώς που ζητάμε. Επρόκειτο για μια στρατιωτική επιχείρηση που πραγματοποίησε ο ημι-αντάρτικος στρατός του Καρόλου Ε’, ηγέτη της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κατά των παπικών κρατών. Σηματοδότησε μια κρίσιμη αυτοκρατορική νίκη στη σύγκρουση μεταξύ Καρόλου και του Σύνδεσμου του Cognac (1526-1529) – τη συμμαχία δηλαδή της Γαλλίας, Μιλάνου, Βενετίας, Φλωρεντίας και του Παπισμού.

Ο Πάπας Κλήμης ο 7ος είχε παράσχει αμέριστη βοήθεια στο Βασίλειο της Γαλλίας, σε μια προσπάθεια να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, καθώς και να ανακουφίσει τον Παπισμό από αυτό που πολλοί θεωρούν ότι είναι η «Αυτοκρατορική Κυριαρχία» της εξουσιαστικής σκιάς που έριχνε η δυναστεία των Αψβούργων ως «Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία». Βέβαια, ποτέ κανένας και καθόλου δεν υπολόγιζε -πώς άλλωστε- ότι θα μπορούσε ποτέ πάνω στην καλλιτεχνικά λαμπρότερη άνθησή της, η καρδιά του Παπισμού η Ρώμη, να αιφνιδιαστεί σε τέτοιο βαθμό και να παραδοθεί δίχως έλεος στο πλιάτσικο των μισθοφόρων και των κλεπτών.

Sack of Rome, Martin van Heemskerck (1527)

Ο στρατός της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας νίκησε το γαλλικό στρατό στην Ιταλία, αλλά τα ταμεία ήταν άδεια για να πληρωθούν οι μισθοφορικοί στρατιώτες.  Οι 34.000 αυτοκρατορικοί ένοπλοι στασίασαν και ανάγκασαν το διοικητή τους, Κάρολο τον 3ο, Δούκα του Bourbon και Constable της Γαλλίας, να τους οδηγήσει προς τη Ρώμη. Εκτός από περίπου 6.000 Ισπανούς υπό τον Κάρολο τον 3ο – Δούκα των Βουρβώνων, ο στρατός περιελάμβανε περίπου 14.000 γερμανόφωνους μισθοφόρους πεζικάριους υπό τον Georg von Frundsberg, περιορισμένο ιταλικό πεζικό με επικεφαλής τον Fabrizio Maramaldo, Sciarra Colonna και Luigi Gonzaga, και λίγο σχετικά ιππικό υπό του Ferdinando Gonzaga και Philibert, πρίγκιπα της Οράγγης. Αν και ο ίδιος ο Μάρτινος Λούθηρος δεν ήταν υπέρ της επίθεσης, κάποιοι οπαδοί (Προτεστάντες) της Μεταρρύθμισής του, είδαν την παπική πρωτεύουσα ως εύκολο στόχο για θρησκευτικούς λόγους, και συνασπίσθηκαν με τους στρατιώτες ονειρευόμενοι τα λάφυρα αυτής της πολύ πλούσιας και εμβληματικής πόλης. Πολυάριθμοι ληστές, μαζί με λιποτάκτες του Συνδέσμου, ενώθηκαν με τον προελαύνοντα στρατό κατά τη διάρκεια της πορείας.

Swiss Guard, Vatican

Εκμεταλλευόμενοι και μια στάση κατά των Μεδίκων της Φλωρεντίας που προκάλεσε χάος, στα τείχη της Ρώμης έφθασαν την 5η Μαΐου αφού ήδη είχαν λαφυραγωγηθεί το  Acquapendente και το San Lorenzo alle Grotte, ενώ είχε καταληφθεί το Viterbo και το Ronciglione. Οι υπερασπιστές ήταν μάλλον λίγοι, 5.000 περίπου εθνοφρουροί με επικεφαλής τον Renzo di Ceri, και η Παπική Ελβετική Φρουρά. Η οχύρωση της πόλης είχε υψηλά και ογκώδη τείχη, ενώ διετίθετο και ικανό πυροβολικό, τέτοιο που έλειπε από τον αυτοκρατορικό στρατό. Ο Κάρολος ο 3ος βιαζόταν να γίνει η επίθεση για να μην παγιδευτεί μπροστά στην οχύρωση από τυχόν απομεινάρια του στρατού του Συνδέσμου που θα επέστρεφαν προς τη Ρώμη.

Bad war, Hans Holbein the Younger, Albertina, Vienna, Χαρακτικό 16ου αιώνα

Με το που ξεκίνησε η επίθεση ο Κάρολος ο 3ος τραυματίστηκε θανάσιμα, πυροβολημένος όπως λέγεται από τον μεγάλο γλύπτη Benvenuto Cellini. Ο Δούκας φορούσε τον περίφημο λευκό μανδύα του για να τον ξεχωρίζουν και να εμπνέονται τα στρατεύματά του, αλλά ταυτοχρόνως τον έκανε έναν έυκολο και ευάλωτο στόχο. Ο θάνατός του εξόργισε τα πλήθη που ασύντακτα πια σχεδόν και αφηνιασμένα κατέλαβαν σύντομα την Αγία Πόλη. Είναι αξιοσημείωτο πως σύμπασα σχεδόν η Ελβετική Φρουρά του Πάπα σφαγιάστηκε από τα αυτοκρατορικά στρατεύματα στα σκαλιά της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου. Από τους 189 φύλακες σε υπηρεσία μόνο 42 επέζησαν, αλλά η γενναιότητά τους εξασφάλισε τη διαφυγή του Πάπα Κλήμεντος VII ο οποίος ασφαλής βρέθηκε σε μια υπόγεια διέξοδο που υπάρχει ακόμα και συνδέει το Βατικανό με το Castel Sant’Angelo.

Swiss Guard , Vatican

Μετά τη βάρβαρη εκτέλεση των περίπου 1.000 υπερασπιστών της Παπικής πρωτεύουσας και των Ιερών, η φρικιαστική λεηλασία ξεκίνησε. Εκκλησίες και μοναστήρια, καθώς και τα ανάκτορα των ιεραρχών και των καρδιναλίων, λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν. Ακόμα και φιλο-αυτοκρατορικοί καρδινάλιοι έπρεπε να πληρώσουν για να σώσουν τις περιουσίες τους από τους στρατιώτες σε αμόκ. Στις 8 Μαΐου, ο καρδινάλιος Pompeo Colonna, ένας προσωπικός εχθρός του Κλήμεντος του 7ου, μπήκε στην πόλη ενώ τον ακολουθούσαν σμάρια πάμφτωχων αγροτών που είχαν υποστεί λεηλασίες από τα παπικά στατεύματα κι ένιωσαν την ώρα της εκδίκησης. Ωστόσο βλέποντας ο Colonna το τραγικό σημείο της ομορφότερης πόλης του κόσμου, συγκινήθηκε και απέτρεψε τα χειρότερα, ενώ προσέφερε και άσυλο στο παλάτι του σε μια σειρά κυνηγημένων Ρωμαίων πολιτών.

Μετά από τρεις ημέρες θλιβερών καταστροφών, ο Φιλιμπέρτ διέταξε να πάψει η λεηλασία ωστόσο από το αφιονισμένο μπουλούκι πολύ λίγοι υπάκουσαν. Ο Πάπας τελικά παραδόθηκε την 6η Ιουνίου και συμφώνησε να καταβάλει λύτρα 400.000 δουκάτα ως αντάλλαγμα για τη ζωή του. Ταυτόχρονα στους επαχθείς όρους της συνθηκολόγησης περιλμβάνοταν η παραχώρηση πολλών εδαφών (Πάρμα, Πιατσέντσα Μόντενα στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία), ενώ κι η Βενετία πρόλαβε να αρπάξει Τσέρβια και Ραβέννα, παράλληλα δε στο Ρίμινι εγκαταστάθηκε και πάλι ο Σιγισμούνδος Μαλατέστα.

Κάρολος ο Ε, Τιτσιάνο, 1533, Prado

Ο αυτοκράτορας Κάρολος Ε’ ένιωσε άσχημα και ανήμπορος να σταματήσει τα στρατεύματά του, αλλά (από πολιτική άποψη) δεν ήταν καθόλου δυσάρεστο το αποφασιστικό χτύπημα κατά του Πάπα και η φυλάκισή του. Στην πραγματικότητα, ο Κάρολος ήταν εν μέρει μόνον υπεύθυνος για τη λεηλασία της Ρώμης, διότι ενώ δρομολογούσε απευθείας διαπραγματεύσεις με τον Πάπα, οι άνδρες του έδρασαν αυτοκέφαλα. Πάντως σε κάθε περίπτωση η Αυτοκρατορία ωφελήθηκε αφού ο Πάπας Κλήμης ο 7ος για το υπόλοιπο της ζωής του φρόντισε να είναι αρεστός στο διώκτη του, αφού εξάλλου (άνευ όρων) συμφώνησε να παραχωρήσει την κοσμική και πολιτική αρχή επί των κτήσεων της επισκοπής της Ουτρέχτης των Αψβούργων.

Η Λεηλασία της Ρώμης σηματοδοτεί στην ουσία και το καλλιτεχνικό τέλος της Υψηλής Αναγέννησης, αφού είχαν κλείσει και όλοι οι μεγάλοι τους κύκλους τους. Η τελευταία περίοδος της Αναγέννησης μέχρι το τέλος του αιώνα, θα επεφύλασσε μόνον όμορφες εκπλήξεις όπως του Κορρέττζιο και του Τιντορέττο αλλά δεν ήταν παρά δύοντα σκιρτήματα ενός μεγαλειώδως φαινομένου που κράτησε περίπου τρεις αιώνες.

Πάπας Κλήμης 7ος, Σεμπστιάνο ντελ Πιόμπο, 1526

Το κατεστραμένο κύρος του παπισμού απελευθέρωσε τα χέρια του Καρόλου να δράσει κατά της Μεταρρύθμισης στη Γερμανία και κατά των επαναστατών πριγκίπων που ενώθηκαν με το Λούθηρο. Πικρόχολα ο τελευταίος σχολίασε πως «Ο Χριστός βασιλεύει με τέτοιο τρόπο, ώστε ο αυτοκράτορας που διώκει τον Λούθηρο για λογαριασμό του Πάπα, υποχρεώνεται να καταστρέψει τον Πάπα για το Λούθηρο«. Σε ανάμνηση της λεηλασίας και της γενναιότητας της Φρουράς, η ημέρα ορκωμοσίας των νεοσυλλέκτων της Ελβετικής Φρουράς ορίστηκε να είναι η 6η Μαΐου κάθε χρόνο.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ, Piombo, Sebastiano del, Titian. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s