258. High Renaissance, με μια ματιά (81)

Το φιλί του Ιούδα, fresco, παρεκκλήσι Σκροβένι

Πώς να δώσεις με δυο λόγια την πορεία προς την Υψηλή Αναγέννηση ; Όλα ξεκίνησαν στο παρεκκλήσι Σκροβένι της Πάδοβας από το χέρι του Giotto. Κι αν θέλαμε να πάμε από ναό σε ναό για να τηρήσουμε τη ροή του νήματος θα πρέπει στο επόμενο να ραντεβού να συναντήσουμε τον  Masaccio στο παρεκκλήσι Μπρανκάτσι της Φλωρεντίας. Ο Piero della Francesca μας περιμένει στον Άγιο Φραγκίσκο του Αρέτσο, κι από κεί στη Μάντοβα στο παρεκκλήσι Ερεμιτάνι όπου ο Andrea Mantegna μόλις έχει φτάσει από το ανάκτορο των Γκονζάνγκα. Υποχρεωτικά μια βόλτα απ’ το Μιλάνο για να εκστασιαστούμε στο Μυστικό Δείπνο με τους καλόγερους της Σάντα Mαρία ντελλά Γκράτσιε του Leonardo, και τέλος Βατικανό : Οι εργασίες του Raffaello στις αίθουσες των Παπών, και τερματισμός στην Καπέλλα Σιξτίνα για να ξαναβρούμε τη δημιουργία του ανθρώπου από τα χέρια ενός γλύπτη, του Michelangelo. Τόσο απλά!

Masaccio, Η βάπτiση του Νεόφυτου

Τι στην ευχή είχε αυτή η Αναγέννηση ; Αρμονία, ισορροπία, συμμετρία, ασφάλεια. Ο εξωτερικός κόσμος με την εσωτερική διάθεση συνέπεσαν, η μορφή δέθηκε με το περιεχόμενο, πρόθεση και αποτέλεσμα έγιναν ένα, όλα συγκλίνουν σε μια ουμανιστική ενότητα. Η ομορφιά κατακτάται σαν αποκάλυψη του νόμου, οι καλλιτέχνες πετυχαίνουν να ταυτίσουν την ωραιότητα με την αλήθεια. Πλήρεις συνθέσεις, πλαστική σαφήνεια, χρώμα και φόρμα εργάζονται από κοινού για την έκφραση, η ανατομία αποκαλύπτεται κι ο χώρος κατακτάται.

Ούτως ή άλλως αυτή την περίοδο βαθιές κοινωνικές, πολιτικές, θρησκευτικές και γεωγραφικές εξελίξεις μας εισάγουν σε ένα νέο τοπίο. Οι φεουδάρχες αφήνουν την ιστορική σκηνή στα κράτη έθνη, η ανακάλυψη της Αμερικής δεν είναι μόνον η αλλαγή στο χάρτη

Andrea Mantegna Πολύπτυχο Αγίου Ζήνωνα 1470 Βερόνα

αλλά κι η νέα ελπίδα που μοιράζονται οι λαοί, η Ρώμη του καθολικισμού γίνεται επίκεντρο όλων των κατακτήσεων στις περιφερειακές ανθήσεις μέχρι που το 1527 λεηλατείται από μια στρατιωτική λαίλαπα ελβετών ιππέων για 15 ημέρες και μπαίνει τέλος στην Αναγέννηση που ξέραμε. Ευτυχώς ούτε ο Τζιορτζόνε (+1510), ούτε ο Μπραμάντε (+1514), ούτε ο Λεονάρντο (+1519), ούτε ο Ραφαήλ (+1520) πρόλαβαν να τη ζήσουν.

Την ίδια ώρα το εκρηκτικό φαινόμενο της Τέχνης που όμοιο της δεν είχε ούτε έχει ξανασυμβεί, διαχέεται γοργά σε ολόκληρη την Ευρώπη : Ο Κορρέτζιο και ο Τιτσιάνο στο βορρά, ο Ντύρερ κι ο Γκρύνβαλντ στη

Peter Bruegel - Ο γάμος στο χωριό - 1567 Kunsthistorisches Museum, Vienna

Γερμανία, ο Ιερώνυμος Μπός κι ο Πήτερ Μπρύγκελ ο χωριάτης στις Κάτω Χώρες είναι μόνον μερικά από τα ονόματα ενός ολόλαμπρου καταλόγου. Πνεύματα καθολικά, πανεπιστήμονες, καλλιτεχνικές μεγαλοφυΐες που μέσα από την τόλμη των εξερευνήσεών τους  σφραγίζουν το παρόν και δίνουν νέο όραμα στον κόσμο και τη ζωή. Αρχιτεκτονική, ποίηση, πολεοδομία, μηχανική, ανθούν ταυτόχρονα υπεργόνιμα και καταλυτικά πέρα ως πέρα, ο οικουμενικός άνθρωπος όπως ειδικά ο Λεονάρντο τον εκφράζει, απλώνει τα φτερά του στον Κόσμο.

Bassano Jacopo, Ο κήπος της Εδέμ 1573 Galleria Doria-Pamphili, Rome

Raffaello Sanzio, Madonna Terranuova, 1505, Berlin

Κι ύστερα ήρθε ο Μανιερισμός : Άρνηση κάθε περιορισμού και νόμου, κυριαρχία της υποκειμενικής άποψης κάθε καλλιτέχνη, απόλυτη ελευθερία στα θέματα και το κοινό. Αντικλασσικός, αντιλογικός, εξεζητημένος, αλληγορικός. Μεγάλες επιμηκύνσεις, παραμορφώσεις, σκοτεινά περιβάλλοντα, συμβολισμοί και μεταφυσικοί υπαινιγμοί σε όλο τους το μεγαλείο. Από τον Τζούλιο Ρομάνο ως τον μυστικιστή Θεοτοκόπουλο ο δρόμος για το Μπαρόκ στρώνεται αργά, νωχελικά, με την ηρεμία που θα τράβαγε κανείς την αυλαία σε ένα έργο που δεν θα ήθελε να τελειώσει ποτέ. Ως τελευταία πράξη απολαύσαμε τους Τιντορέττο και Βερονέζε και πια η Αναγέννηση μία από τις θριαμβικότερες εποχές στην ανθρώπινη ιστορία περνά στο παρελθόν. Όπως παρατηρεί ο ιστορικός τέχνης  Lionello Venturi “…η θειότητα που είχε εξυμνήσει o Μαζάτσιο με μία πίστη στον άνθρωπο μοναδική στην Ιστορία, εξαφανίστηκε από τη γη. Το θείο ξανανέβηκε στον ουρανό και μόνον η εκκλησία είχε το δικαίωμα να το γνωρίζει. Στη γη έμειναν τα πρόβατα του Γιάκοπο Μπασάνο.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s