256. David, πιο κλασσικιστής δεν γίνεται (79)

Ο θάνατος του Σωκράτη 1787

Ο Ναπολέων περνά τις Άλπεις στου Αγίου Βερνάρδου 1800

Ο πατέρας του Κλασσικισμού κι ένας απ’ τους μεγαλύτερους ζωγράφους της Γαλλίας αλλά κυρίως του 19ου αιώνα, δεν είναι άλλος από τον Ζακ Λουί Νταβίντ (Jacques-Louis David, Παρίσι 1748- Βρυξέλλες 1825). Μαθήτευσε κοντά στον Ζοζέφ-Μαρί Βιέν, και ήδη το 1774 για το έργο «Ο Αντίοχος και η Στρατονίκη» λαμβάνει το Βραβείο της Ρώμης που του εξασφάλιζε 5 έτη υποτροφία διαμονής και σπουδών στην αιώνια πόλη. Εκεί επηρεάστηκε από το Ραφαήλ τον Καραβάτζιο, το Ριμπέρα.

Η αίσθηση του τραγικού και η έμφυτη κλίση του Νταβίντ προς το υψηλό εκδηλώνονται για πρώτη φορά στον «Θρήνο της Ανδρομάχης επάνω στο νεκρό του Έκτορος» (1783), όπου, εκτός από τον κλασικισμό του Νικολά Πουσσέν, διακρίνεται ένα όραμα του κόσμου, που αντανακλά τα ιδεώδη του διαφωτισμού της αστικής τάξεως. Βέβαια, όλα αυτά πλουτίζονται με ένα πολιτικό πάθος στο πρώτο ώριμο έργο του Νταβίντ, τον «Όρκο των Ορατίων», επηρεασμένο από τα τελευταία ευρήματα της Πομπηίας και την κλασική ομορφιά. Το έργο και παρουσιάστηκε στη Ρώμη το 1785, τόνιζε την ανθρώπινη αξία του κοινωνικού συμβολαίου πέρα από παραδόσεις και μεταφυσικές.

Ο όρκος των Ορατίων 1784

Μνημειακή ελαιογραφία όπου τα πρόσωπα, σε φυσικό μέγεθος, διατεταγμένα σαν φρίζα σε μια αίθουσα αυστηρής αρχιτεκτονικής, αποδίδονται με την στερεότητα του ολόγλυφου. Πρόκειται για έργο αυστηρό, απλό, νηφάλιο, αντικειμενικό, πουριτανικά ορθολογικό. Ευδιάκριτες ομάδες προσώπων και ευθείες γραμμές συνθέτουν ένα σαφές, εντυπωσιακό σύνολο και η μέθοδος σύνθεσης είναι αυτό που εννοούμε κατά κανόνα κλασικιστική. Στον πίνακα υπάρχει το στοιχείο του αντικειμενικού νατουραλισμού, που επηρεάζει καθοριστικά τα αυστηρά χρώματα, την ακρίβεια των λεπτομερειών που θυμίζουν έργα γλυπτικής, την ανεπιτήδευτη απόδοση των απλών αντικειμένων. Η αρχαία ιστορία χρησιμοποιείται για να σχολιάσει τον σύγχρονο κόσμο. Η καλλιτεχνική έκφραση προβάλει το δημοκρατικό πνεύμα που βλέπει ο καλλιτέχνης στην κλασική αρχαιότητα.

Οι ραβδούχοι επιστρέφουν στο Βρούτο τα σώματα των γιών του Λούβρο 1789

Το θέμα της αρετής, που κατορθώνει να υποτάσσει τους οικογενειακούς δεσμούς στο συμφέρον της πατρίδας το επαναφέρει ο Νταβίντ στους «Ραβδούχους του Βρούτου» (1789), πίνακα με σαφείς αντιμοναρχικές νύξεις. Με τον θρίαμβο της Γαλλικής Επαναστάσεως, ο Νταβίντ, φανατικός ιακωβίνος, έγινε μέλος της Συμβατικής Συνελεύσεως κοντά στο Ροβεσπιέρο (1793), γίνεται μάλιστα ο επίσημος ζωγράφος της Επαναστατικής Κυβέρνησης

Ο θάνατος του Μαρά 1793

Το έργο του «Η δολοφονία του Μαρά» (1793), αποτελεί εντυπωσιακό μνημείο για έναν ταπεινό φίλο του λαού, όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Μαρά, που βρήκε το τέλος ενός μάρτυρα αγωνιζόμενος για το γενικό καλό. Όταν ο Μαρά, ένας από τους αρχηγούς της Επανάστασης, δολοφονήθηκε στο λουτρό του από μια φανατική, ο Νταβίντ τον παρουσίασε σαν μάρτυρα που θυσιάστηκε για την πίστη του. Ο Μαρά συνήθιζε να εργάζεται μέσα στο λουτρό και είχε προσαρμόζει στην μπανιέρα του ένα απλό γραφείο. Η δολοφόνος του είχε δώσει μια αίτηση και την ώρα που εκείνος έσκυψε να την υπογράψει, τον σκότωσε. Ο ανιδιοτελής φτωχός πολιτικός ου υπομένει συμβολικά τους πόνους σε μια ανάξια μανιέρα, με ένα φτωχό τραπεζάκι θυσιάζεται από το φανατισμό. Παρά την πρόδηλη φτώχεια του στέλνει μία επιταγή απαντώντας στο αίτημα που έχει μπροστά του. Σε πρώτο πλάνο πάνω στο κασόνι δυο έγγραφα, η ψευδοϊκεσία της προδοσίας και η καλοσύνη του προδομένου.Στο έδαφος τα δύο όπλα, του εγκληματία (το στιλέτο) και του θύματος (η γραφίδα). Ο Νταβίντ κατόρθωσε να δημιουργήσει έναν πίνακα που φαινόταν ηρωικός, διατηρώντας ωστόσο τις πραγματικές λεπτομέρειες ενός αστυνομικού δελτίου. Η μελέτη των ελληνικών και ρωμαϊκών αγαλμάτων του είχε διδάξει πώς να πλάθει τους μυώνες και τους τένοντες και να δίνει στο σώμα μια ευγενική ομορφιά. Είχε μάθει επίσης από την κλασική τέχνη να παραλείπει όλες τις λεπτομέρειες που δεν ήταν απαραίτητες για τη βασική εντύπωση και να επιδιώκει την απλότητα. Στα έργα του δεν υπήρχαν παρδαλά χρώματα και περίπλοκα προοπτικά τεχνάσματα.

The Coronation of Νapoleon 1807 Λούβρο

Σε ορισμένες προσωπογραφίες, όπως του ζεύγους Σεριζιά (1795), ο Νταβίντ εκφράζεται με εκπληκτική κομψότητα και λεπτότητα. Με την άνοδο του Ναπολέοντα, ο καλλιτέχνης δημιουργεί τα τελευταία αριστουργήματά του, την «Κυρία Ρεκαμιέ» (1800), «Ο Βοναπάρτης στο πέρασμα του Αγίου Βερνάνδου» (1800) και κυρίως το τεράστιο «Χρίσμα» (1805-1807), πίνακα, περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων, που παρουσιάζει το χρίσμα του Ναπολέοντα και τη στέψη της αυτοκράτειρας Ιωσηφίνας στην Παναγία του Παρισιού. Το έργο είναι ένα σπάνιο τεκμήριο μιας ολόκληρης εποχής που εκφράζει την πραγματικότητα όχι μόνο με την εξωτερική της πολυτέλεια, αλλά με την ψυχολογική ένταση των προσώπων που απαθανατίστηκαν σε ένα σύνολο προσωπογραφιών υψηλής ποιότητας.

Οι Σαβίνες ειρηνεύουν τους μαχητές 1799

Στον πίνακά του «Σαβίνες» (1796-1799), όπου ο ζωγράφος τον θεωρούσε αριστούργημα, προσπάθησε να συνθέσει τους θεωρητικούς κανόνες των Ελλήνων, εμπνευσμένος από έναν αρχαίο σφραγιδόλιθο, και τον ρεαλισμό των Ρωμαίων, χρησιμοποιώντας συγχρόνους του για μοντέλα και ταυτόχρονα να συμβολίσει την ανάγκη της εθνικής συμφιλιώσεως των Γάλλων. Ωστόσο οι προσωπογραφίες παραμένουν η καλύτερη εκδήλωση της ιδιοφυίας του καλλιτέχνη. Πρόκειται για την σύνθεση όπου οι γυναίκες των Σαβίνων, συμφιλιώνουν τους ρωμαίους συζύγους τους, με τους άνδρες της φυλής τους.

Η κυρία Ρεκαμιέ 1800 Λούβρο

Η προσωπικότητα του καλλιτέχνη αποκαλύπτεται εντονότερα στα πορτραίτα του.Το πορτραίτο της «Κυρίας Ρεκαμιέ» είναι από τα πιο σημαντικά, μαζί με τα πορτραίτα του κόμη Ποτόκι, του αρχιτέκτονα Ντεμαιζόν και τις δύο αξιόλογες αυτοπροσωπογραφίες του 1790 και του 1794. Αυτή η τρυφερή και λεπτή φιγούρα, με το χαριτωμένο πρόσωπο που στρέφεται προς τον θεατή, σε μια στάση γεμάτη ζωντάνια, αναγγέλλει ήδη την αρμονική ευλυγισία των μορφών του Ένγκρ. Μέσα σε ένα διάκοσμο σπάνιας γυμνότητας, το ελαφρύ τρίποδο αριστερά, αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό στοιχείο της συνθέσεως και της διατάξεως του χώρου. Στην απλότητα του διακόσμου αυτού αντιστοιχεί μια ζωγραφική απόδοση παλλόμενη και διεισδυτική, φανερά απομακρυσμένη από την ψυχρή εκτέλεση που αποδοκίμαζε ο Ντελακρουά. Αξιοθαύμαστες είναι οι πινελιές στα μαξιλάρια, στα φορέματα, στις ανακατωμένες μπούκλες, όπου παίζουν φευγαλέα αντιφεγγίσματα φωτός.

Nnapoleon in his study, 1812 Ουάσινγκτον

Μνημειακή η «Στέψη του Ναπολέοντα» (1805-1807) προσεγγίζει τον Ρούμπενς ως απόδειξη της μεγάλης ικανότητας του Νταβίντ ως προσωπογράφου. Το κεφάλι του Αυτοκράτορα αντιφεγγίζει τον ενθουσιασμό του καλλιτέχνη, στα χρόνια της νεότητάς του, για τη ρωμαϊκή τέχνη. Πολύ κατώτερη ήταν η παραγωγή του Νταβίντ την εποχή της εξορίας του στις Βρυξέλλες μετά την Παλινόρθωση, όπου καταδιώχθηκε και πέθανε. Η γαλλική κυβέρνηση απαγόρευσε τη μετακομιδή των οστών του στη Γαλλία.  Την αξία του Νταβίντ δεν είναι δυνατόν να μειώσει το γεγονός ότι σε αυτόν κυρίως στηρίχθηκε η βαρεία και κενή ακαδημαϊκή παράδοση εναντίον της οποίας αγωνίστηκε ολόκληρη σχεδόν η καλύτερη νεώτερη ευρωπαϊκή τέχνη.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in David, Jacques L., ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΕΧΝΗΣ. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s