238. Θεόφρ. Τριανταφυλλίδης, ιντιμιστής και αδικημένος (66)

Συνδαιτημόνες 1

Δυο παιδιά στην παραλία

Κάπου εκεί στις αρχές του 20ου αιώνα μια χαμηλόφωνη παρουσία, ένας ταπεινός χρωστήρας με το δικό του προσωπικό σύμπαν, αναδύεται στην ελληνική ζωγραφική. Ο Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης (Σμύρνη 1885- Αθήνα 1955) ακόμη και μέχρι σήμερα παραμένει μια σιωπηλή δύναμη, ένας ταπεινός καμβάς που ελάχιστα προσέχθηκε πλην όμως έχει τη δική του μεγάλη σημασία για τα έργα ιδιωτικού χώρου της πατρίδας μας.

Στην ακρογιαλιά

Αντιμετωπίστηκε ως ιμπρεσιονιστής με προτερήματα και γοητευμένος από τα σκούρα χρώματα, οι κριτικοί όμως δεν αντιλήφθηκαν έγκαιρα την αξία του. Το έργο του αποτελεί μια παραγωγή εξαιρετικά πλούσια, με σπάνια θεματική ευρύτητα και τεχνοτροπία που μπορεί να μεταπηδά εύκολα στα δυσκολότερα μονοπάτια. Δίχως την παραμικρή εθνοκεντρική χροιά, μάλλον τον αδικούμε όταν τον βαπτίζουμε ηθογράφο. Για παράδειγμα είναι εκείνο το έργο «Οι συνδαιτημόνες» που όντως μόνο ηθογαφικό μπορείς να το περιγράψεις, μια παρέα που συντρώγει γύρω από ένα τραπέζι. Ωστόσο αυτοί οι ομοτράπεζοι κοιτούν κατάματα τον θεατή χωρίς χαρακτηριστικά, σε ένα δωμάτιο ολόγυμνο, φορτωμένο απέραντη σιωπή, ενώ το συναίσθημα που διαχέεται μόνο μια «ευχάριστη ατμόσφαιρα» δεν μπορεί να είναι…

Βάζο με λουλούδια

Ο Τριανταφυλλίδης αγάπησε τον ελληνικό Συμβολισμό, το λιτό χώρο, το χαμηλό φωτισμό, την ήσυχη αντίστιξη μερικών χρωμάτων, τη μεταφυσική διάσταση. Οι σπουδές σε Αθήνα και Μόναχο, του έδωσαν την αυτοπεποίθηση να μένει σε ολιγόχρωμες κλίμακες, να αρκείται στην αυστηρότητα, να γενικεύει την απόδοση των μορφών χωρίς να διστάζει. Τελικά καταλήγει να απωθήσει τα γνωρίσματα της φυσιοκρατίας και να αποπλεύσει εγκαταλείποντας την προοπτική, τη φωτοσκίαση, τις λεπτομέρειες. Ασπάζεται την επιπεδότητα, την παραμόρφωση και την Αφαίρεση όπως ίσως μόνον ο Παρθένης τα είχε καταφέρει ως τότε. Μπαίνει βέβαια ένα ερώτημα : Σε ποιους απευθύνεται ο Τριανταφυλλίδης ;  Όχι σε μαρξιστές απαραίτητα, σίγουρα σε όσους διαβιώνουν σε αστικούς χώρους, σε εκείνους που διαθέτουν όμως μοντέρνα οπτική στο είναι τους.

Όταν μάς μιλά για τη Ζωή των Τσιγγάνων, εστιάζει το φακό του απρόσμενα κοντά, και φτάνει να μιμείται το Ντεγκά ανακατεύοντας άμμο στα χρώματά του για να δώσει μια σωματική υφή, άλλη διάσταση, στις μπογιές του. Ο Τριανταφυλλίδης γίνεται ένα με τον Ιντιμισμό, εκείνη τη ζωγραφική παράμετρο που μιλά για την επικοινωνία ανάμεσα σε λίγους. Για την ιδιωτικότητα, για τα υποκειμενικά χαρακώματα, για τα κλειστά απαραβίαστα δωμάτια, για το γύρισμα της πλάτης στο δημόσιο διάφανο βίο. Στους ιντιμιστές τα χρώματα είναι θερμά, η υφή ανάγλυφη, καμία βία στην αλλαγή χρώματος, γεωμετρική αυτοπειθαρχία, κι ο Τριανταφυλλίδης γίνεται ο ιδανικός έλληνας εκφραστής τους.

Συνδαιτημόνες 2

Από ευκατάστατους και ανοικτόμυαλους γονείς, του επιτράπηκε από νέος να ασχοληθεί χωρίς την οικονομική μέγγενη με την κλίση του, κι ο Ιακωβίδης τού διεύρυνε τις τεχνικές. Παρά τις σπουδές στο Μόναχο μια επίσκεψη στο Παρίσι ήταν αρκετή για να εγκαταλείψει τον ανυπόφορο Ακαδημαϊσμό. Τα ωραία όμως σπάνια κρατούν πολύ στη ζωή κι η μικρασιατική καταστροφή αποτέλεσε την έναρξη των δυστυχιών του. Η περιουσία χάθηκε ολόκληρη, η εγκατάσταση στην Αθήνα ήταν επίπονη, ο γάμος κατέληξε άδοξα με το θάνατο της συζύγου του από ανίατη ασθένεια, κι εκείνος επιδίδονταν μάταια σε μια Τέχνη που κανείς σχεδόν δεν εκτιμούσε.

«…Η ζωγραφική πρέπει να υπηρετεί την ανύψωση του ψυχικού και πνευματικού κόσμου του κοινού.. Εξάλλου η λέξις «μοντέρνα» ταιριάζει περισσότερο στη μόδα. Ο καλλιτέχνης στέκεται οδηγός στην πορεία του κοινού να γίνει  ικανό να δει την Τέχνη…»

Γυναίκα στα Λευκά

Στην Kατοχή παρέδιδε μερικά μαθήματα ζωγραφικής αλλά επιβίωσε άγνωστο πώς, αφού κανείς δεν αγόραζε τα έργα του. Ο ιστορικός τέχνης Αντώνης Κωτίδης έχει ρίξει άπλετο φως στο έργο του και μας βοηθά να τον ξανανακαλύψουμε. Αυτόν τον αμετανόητο «Παπαδιαμάντη της ζωγραφικής» όπως ειπώθηκε, που πέθανε πάμφτωχος σ’ ένα χαμόσπιτο του Μενιδίου.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Τριανταφυλλίδης Θ.. Bookmark the permalink.

One Response to 238. Θεόφρ. Τριανταφυλλίδης, ιντιμιστής και αδικημένος (66)

  1. Παράθεμα: Το καλοκαίρι στη ζωγραφική. Πίνακες του Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s