207. Από το Μόναχο στο μοντερνισμό (46)

Μιχάλης Οικονόμου - Το σπίτι του ψαρά

Νικόλαος Λύτρας Το ψάθινο καπέλο

Αν ο 19ος αι. κυριαρχείται από τη Σχολή του Μονάχου, η έναρξη του 20ου χαρακτηρίζεται από τη στροφή στο Παρίσι, καλλιτεχνική πρωτεύουσα της Ευρώπης εκείνη την εποχή και γενέτειρα όλων των ριζοσπαστικών κινημάτων της τέχνης. Οι Έλληνες που πήγαν στο Παρίσι για σπουδές ή μετεκπαίδευση έφεραν το φως και το χρώμα που διέλυσαν τα σκοτάδια της Ακαδημίας του Μονάχου.Έτσι, οι ανανεωτικές τάσεις που είχαν αρχίσει να διαμορφώνονται από το τέλος του 19ου παίρνουν μορφή πιο συγκεκριμένη.

Κωνσταντίνος Παρθένης - Τα αγαθά της συγκοινωνίας

Σπύρος Παπαλουκάς - Αγόρι με τιράντες

Η ανανέωση αυτή συμπίπτει και εκφράζει τον ανανεωτικό άνεμο που πνέει στην κοινωνική και πολιτική ζωή της Ελλάδας με τη δυναμική εμφάνιση στο προσκήνιο του Κρητικού πολιτικού Ελευθέριου Βενιζέλου, υποστηρικτή των νέων καλλιτεχνικών ρευμάτων. Οι καλλιτέχνες παρακολουθούν τις ριζοσπαστικές και αλλεπάλληλες επαναστάσεις, ανατροπές και παλινδρομήσεις που συντελούνταν στο Παρίσι τα χρόνια πριν τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο και κατά τον μεσοπόλεμο. Οι νέοι ζωγραφικοί τρόποι αποδέσμευαν τον πίνακα απ’ την ορατή πραγματικότητα, τη δουλική μίμηση του Μονάχου και ισχυροποιούσαν την προσωπική σφραγίδα του καλλιτέχνη. Ο ιμπρεσιονισμός εισβάλει χαρούμενος κι ας μην αξιολογήθηκε θετικά από την πρώτη στιγμή.

Γιώργος Μπουζιάνης - Λίζα Κόττου

Από την αχλύ των βόρειων χωρών με το υπόλευκο φως και την υγρότητα της ατμόσφαιρας, το λαμπρό ελληνικό φως αναδεικνύει τα σχήματα, αφαιρεί το βάθος χρώματος, εξαφανίζει λεπτομέρειες και αποδίδει μια επιφάνεια επίπεδη. Άρα, η εφαρμογή της τεχνικής του Ιμπρεσιονισμού με τα καθαρά χρώματα, τη διάλυση της φόρμας, τη διαίρεση του χρωματικού τόνου θα ήταν ψευδής. Το φαινόμενο του ελληνικού χώρου επέβαλλε μια προσαρμογή που προσέγγιζε περισσότερο τα διαδοχικά ρεύματα του κινήματος, τους Φωβ, τους Ναμπί, τον εξπρεσιονισμό. Έτσι προέκυψαν τα ιδιόμορφα ιδιώματα του Κωνσταντίνου Μαλέα και του Μιχάλη Οικονόμου. Η ανανέωση προωθείται και από την Ομάδα Τέχνη με μέλη ζωγράφους και λόγιους κριτικούς. Η αλλαγή που θα επέλθει στη διδασκαλία της Σχολής Καλών Τεχνών οφείλεται κυρίως στο Νικόλαο Λύτρα και στο Κωνσταντίνο Παρθένη.

Νικόλαος Λύτρας Βάρκα με πανί

Ο πρώτος, γιος του Νικηφόρου Λύτρα, εισήγαγε ένα ελεύθερο εκφραστικό σχέδιο επενδεδυμένο με παχύ στρώμα χρώματος που παραπέμπει σε φωβ και Γερμανούς εξπρεσιονιστές. Ο δεύτερος, μέλος της sezession και γνώστης των Γαλλικών κινημάτων, αλλά και της Ελληνικής παράδοσης απ’ την αρχαιότητα ως τις μεταβυζαντινές και λαϊκές εκφάνσεις της πρωτοπορεί με μια ισορροπία εξωγενών επιδράσεων και της προσωπικής έφεσης.

Κωνσταντίνος Μαλέας Ηλιοχαρές (Νείλος)

Το στιβαρό και λυτό ύφος του Κωνσταντίνου Μαλέα, το βαρύ περίγραμμα, τα επίπεδα χρώματα, η ποιητικότητα των συνθέσεων του, τον κατέστησαν μαζί με τον Κωνσταντίνο Παρθένη και τον Σπύρο Παπαλουκά ηγετική μορφή της ζωγραφικής του εικοστού αιώνα. Ο Σπύρος Παπαλουκάς, τοπιογράφος, αγιογράφος, αλλά και σπουδαστής της τέχνης των Ναμπί συνέδεσε τη βυζαντινή αγιογραφία με τα μεταϊμπρεσιονιστικά ρεύματα. Επίσης, η λαϊκή παράδοση, η λαϊκή τέχνη και η γαλλική πρωτοπορία των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα συμβιώνουν στο έργο του Αγήνορα Αστεριάδη.

Αγήνωρ Αστεριάδης-Πειραιάς

Η μοναχική τέχνη του Γεώργιου Μπουζιάνη δημιούργησε μια υποκειμενική έκφραση του εξπρεσιονισμού, όπου τα πάθη του ανθρώπου μεταμορφώνονται σε πάθη της μορφής και της ύλης. Δημοφιλής, αντιθέτως, είναι η ιδιότυπη περίπτωση του Φώτη Κόντογλου που εμπνέεται από την Ελληνική παράδοση και προσηλώνεται σε ό,τι θεωρεί καθαρά Ελληνικό, βγαλμένο απ’ την παράδοση του Βυζαντίου και της ορθόδοξης εκκλησίας. Η διδασκαλία του μπορεί να θεωρηθεί ο σπόρος που θα γεννήσει την τέχνη των ζωγράφων που είναι θα μείνουν γνωστοί ως «Γενιά του 30».

Φώτης Κόντογλου - Άγιοι 40

xartografos

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s