206. Σχολή του Μονάχου: Βατήρας εκτόξευσης (45)

Πολυχρόνης Λεμπέσης Γυμνό

Νικόλαος Γύζης Ο Κουρέας

Παντού υπάρχει ένας μύθος. Να όμως που στη συγκεκριμένη περίπτωση και δικαιολογείται, αλλά και αξίζει να χαθούμε στην περιπέτεια της ξενάγησης στις ομορφιές της.

Πρόκειται για την καμπή στα ελληνικά εικαστικά πράγματα, που ακολούθησε τη γέννηση του επαναστατημένου ελληνικού έθνους. Η οθωμανική αυτοκρατορία κατέρρευσε από το βάρος της και το ραντεβού της με την ιστορική νομοτέλεια. Οι λευτερωμένες δυνάμεις που ξεπετάχτηκαν μαζί με τους αγωνιστές του ’21 έδωσαν πνοή στην δια της Τέχνης έκφραση. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν μπορούσε να προκύψει από παρθενογένεση. Οι Έλληνες ζωγράφοι επηρεάσθηκαν δημιουργικά από τα καλλιτεχνικά ρεύματα που σφράγισαν τη ζωγραφική της Ευρώπης κατά τον 19ο αιώνα.

Περικλής Πανταζής Καλοκαιρινή ημέρα στην ακρογιαλιά

Νικηφόρος Λύτρας Επιστροφή από το πανηγύρι της Πεντέλης

Η άνοδος στο θρόνο του ελληνικού κράτους του Όθωνα (1833), γιου του Λουδοβίκου Α’ της Βαυαρίας, θα στρέψει τους Έλληνες καλλιτέχνες στο Μόναχο, ενώ η ίδρυση του Σχολείου των Τεχνών, στο οποίο θα διδάξουν Έλληνες και ξένοι καθηγητές, θα ενισχύσει αυτήν την προτίμηση. Έτσι δημιουργείται η Σχολή του Μονάχου ή αλλιώς ο Ακαδημαϊκός Ρεαλισμός και ξεκινά η διείσδυση των γερμανικών ρευμάτων στην Ελλάδα κατά τη δεύτερη πεντηκονταετία του αιώνα. Το έργο των καλλιτεχνών της Σχολής του Μονάχου διακρίνεται για την άριστη τεχνική στη χρήση του χρώματος σε βάρος της εκφραστικότητας. Οι σκηνές που απεικονίζουν οι ζωγράφοι αυτοί έχουν κάτι το πομπώδες και το θεατρικό, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ολοκληρωτική έλλειψη συναισθημάτων.

Γεώργιος Ιακωβίδης Παιδική συναυλία

Πάντως το Μόναχο κρίθηκε αυστηρά, γιατί θεωρείται ότι μετέδωσε στους Έλληνες το πνεύμα ενός άγονου ακαδημαϊκού συντηρητισμού, την περίοδο που στο Παρίσι γεννιέται ο ιμπρεσιονισμός. Σημαντικό, όμως, είναι να επισημανθούν τα θετικά στοιχεία που προσέφερε η γερμανική παιδεία και να σημειωθεί η ικανότητα των καλλιτεχνών να αποδεσμευτούν από ό,τι στείρο προσέλαβαν. Αυτό που οφείλεται στη Σχολή του Μονάχου, ψυχή της οποίας υπήρξε ο Καρλ Φον Πιλότυ, είναι η εμπέδωση μιας στέρεης τεχνικής, η άσκηση στο σχέδιο, το χρώμα, την αφήγηση.  Έτσι η αλλιώς ο προθάλαμος του Μονάχου ήταν απαραίτητος πριν ξανοιχτεί η ελληνική Τέχνη  στα πέλαγα της ιδιαιτερότητάς της.

Βολανάκης Κωνσταντίνος Αραγμένα καράβια

Διονυσης Τσόκος Αγωνιστής που παίζει λύρα

Η θεματογραφία που καλλιεργείται στην Ελλάδα κατά το β’ μισό του 19ου αι. δε διαφέρει από εκείνη άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Προέχει η ηθογραφία με την απεικόνιση του βίου των αστικών κέντρων και κυρίως της υπαίθρου. Περιγράφονται η αγροτική και ποιμενική ζωή, οι καθημερινές εργασίες, οι γιορτές και το πένθος. Έμφαση δίνεται στην απόδοση του αρχιτεκτονήματος, της τοπικής φορεσιάς, των αντικειμένων.

Νικόλαος Γυζης Η Τέχνη και τα πνεύματά της

Ακολουθεί η προσωπογραφία, η οποία μετατοπίζει το ενδιαφέρον της από τον αγωνιστή στον έμπορο και τον πλούσιο αστό. Δεν είναι καθόλου σπάνια η ψυχογραφική αποτύπωση του εικονιζόμενου. Η τοπιογραφία και η νεκρή φύση, διστακτικά στην αρχή, κερδίζουν έδαφος. Πρόδρομοι της Σχολής του Μονάχου θεωρούνται ο Διονύσιος Τσόκος και ο Θεόδωρος Βρυζάκης, ενώ κύριοι εκπρόσωποι είναι ο γενάρχης της νεοελληνικής ζωγραφικής Νικηφόρος Λύτρας, ο Κωνσταντίνος Βολανάκης– εισηγητής της τοπιογραφίας στην Ελλάδας, ο Νικόλαος Γύζης και ο Γεώργιος Ιακωβίδης, γνωστός για τις παιδικές σκηνές του.

Ιωάννης Αλταμούρας Το λιμάνι της Κοπεγχάγης

Γεώργιος Χατζόπουλος Τοπίο του Αιγίου με τον Κορινθιακό στο βάθος

Ενάντια στη Σχολή του Μονάχου θα σταθούν δυναμικά καλλιτέχνες που σπούδασαν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και παλιοί μαθητές της ίδιας της Ακαδημίας που προσελκύονται από τα παρισινά κινήματα μετά το1850. Ο Ιωάννης Αλταμούρας, θαλασσογράφος, μαθητής του Νικηφόρου Λύτρα, μελετά την ατμόσφαιρα και το φως με ιμπρεσιονιστική διάθεση. Το ίδιο βλέπουμε και στο έργο των μαθητών του Γύζη Γεωργίου Χατζόπουλου και Συμεών Σαββίδη, στο οποίο διαφαίνεται κι ένας έντονος προβληματισμός για το χρώμα γενικά. Η σαφής προσχώρηση στον Ιμπρεσιονισμό και τις τάσεις που διαμορφώνονται εκτός Μονάχου, όμως, θα γίνει από τον Περικλή Πανταζή που συνδυάζει προσωπογραφία και νεκρή φύση με σεζανική δομή και χρώμα που παραπέμπει σε Μανέ.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s