185. Georg Grosz, τρέμετε φασίστες (29)

Georg Grosz, Βερολίνο 1893-1959

Δεν ξέρω αν το 1926 ο Γκέοργκ είχε κατά νου το συναρπαστικό έργο του νορβηγού Ερρίκου Ίψεν «The Pillars of Society«-1877, πιθανότατα όμως να αποτέλεσε κομμάτι της έμπνευσής του για τους απερίγραπτα καίριους,  δικούς του Στυλοβάτες της Κοινωνίας.

Πρώην κομμουνιστής, βαθιά αντιφασίστας, μαχητικά αντιπολεμικός ο γερμανοπολωνός Georg Grosz 1893 – 1959, είναι από τους στυλοβάτες της νέας τέχνης του 20ου αιώνα. Μέλος του κινήματος «Νταντά«, διαμαρτύρεται με τους λοιπούς ντανταϊστές κόντρα στη βαρβαρότητα των πολέμων και στις κοινωνικό-πολιτικές αγκυλώσεις που δεσμεύουν την καθημερινότητα των απλών ανθρώπων.  Απορρίπτουν έτσι τα κυρίαρχα ιδανικά της τέχνης και διαλέγουν έως και τον παραλογισμό για να εκφραστούν.

The Pillars of Society

Στους «Στυλοβάτες της Κοινωνίας» ο Γκρος σαρκάζει, φτύνει, ξεμπροστιάζει, καταγγέλει. Μέσα από μία απίστευτη καρικατούρα τα λέει όλα, κάνει το παντοτινό να φαίνεται απίστευτα επίκαιρο, δίνει το 1926 μια φωτογραφία φόβου που και σήμερα θα μπορούσε να σταθεί απολύτως σύγχρονη στις ντροπές των πόλεών μας. Παρόμοιες φιγούρες μάς δυναστεύουν, ολόϊδια κακέκτυπα μας διοικούν, συναφή προβλήματα που δεν λύθηκαν ποτέ μας γονατίζουν. Ο Γκρος καταφέρνει να συγκεντρώσει σ’ έναν καμβά και τις αιτίες και τα αποτελέσματα, για να εξηγήσει πώς ο σύγχρονος άνθρωπος αστοχώντας, εγκαταλείπει τη ζωή των πολλών στις ελεεινότητες των λίγων. Ομολογώ πως είχα και έχω δυσκολία με τη μοντέρνα τέχνη. Όμως, όπως και να το κάνουμε με τέτοιες καταπληκτικές ζωγραφικές προτάσεις εξοικειώνομαι, βήμα-βήμα κάτι κατανοώ!

Σε πρώτο πλάνο ο ατσαλάκωτος αστός. Χαρακωμένος στο πρόσωπο από τις ήττες της ζωής, αλλά αντί για μυαλό μια ακατέργαστη μάζα βλακείας. Επίφαση ειρήνης ντυμένος στα πολιτικά, που τσακίζει κόκκαλα με τον αγκυλωτό σταυρό στη γραβάτα του καθωσπρεπισμού, βγάζει μια δίψα για μπύρα στο ένα χέρι και στο άλλο την ακόρεστη δίψα διατήρησης των κεκτημένων με το  ετοιμοπόλεμο ξίφος.

Πίσω του ο ηλικιωμένος μεγιστάνας του τύπου αγκαλιά με τις φυλλάδες των πατροναρισμένων ειδήσεων. Στο κεφάλι ένα δοχείο νυκτός μια αλληγορία του κράνους των στρατιωτών στο βάθος σαν σε διάλογο, και το φτερό γραψίματος στο χέρι καταματωμένο, χωρίς ντροπή, δίχως ψυχή.

Ο πολιτικός του σοσιαλδημοκρατικού -και κάθε- κόμματος δίπλα, ανεμίζει σημαίες ευκαιρίας, το κεφάλι του γεμάτο περιττώματα που ζέχνουν. Χοντροκομένος, ίσως και μεθυσμένος με τη μύτη κατακκόκινη, με το κολλάρο του υπηρέτη στο λαιμό -αυτοί μας κυβερνούν!

Η μασέλα του ιεροκήρυκα προβάλει λίγο πιο πίσω. Το ιερατείο κάθε θρησκείας, μπαμπάτσικο,  αγορεύει αδίστακτα. Κλείνει τα μάτια στα συμβαίνοντα, γυρίζει πλάτη σε όσα αληθινά διεκτραγωδούνται, ξεκομένος από την κοινωνία, δεν θέλει άλλη γνώση πέρα από κείνη τη μαύρη χυδαία αναλήθεια του ράσου που τον παχαίνει.

Ο στρατός αλλ’ αντ’ άλλων, όμως πάντα εκεί. Πανίσχυρα ηλίθιος, με το πελιδνό χρώμα του θανάτου στο πρόσωπο, από τη μια προφυλάσσει με τις ασπίδες κι από την άλλη θανατώνει γενιές γενεών. Άγριοι στρατιώτες που λες και περνούν άυλοι ο ένας μέσα από τον άλλο, δείχνοντας πόσο μοιραία ασήμαντες είναι τελικά όλες οι μάχες.

Κι όλα τούτα με ένα τραγικό φόντο, στο βάθος η πόλη καίγεται, η κοινωνία καταρρέει, τα πάντα παραδίνονται στη φωτιά που κατακαίει τις μάζες, το λαουτζίκο, αφήνει όμως αλώβητους τους «στυλοβάτες» αυτής της ρημάδας κοινωνίας

"Ο Περιπλανώμενος", 1940. Ένα από τα έξοχα έργα της ωριμότητας του Grosz. Μοναχικός, με ηλικία βαριά, απογοητευμένος με το ισχνό στήριγμα στο μπαστουνάκι, σφίγγει το πανωφόρι στο λαιμό κόντρα στου βορριά την ερημία. Μια κοινωνία σε απαιδιοδοξία, ο βίος που πλησιάζει θλιβερά στο τέλος, στο θάνατο που δεν αργεί πια. Τα κύματα της απόγνωσης να βρεθεί ένας κόσμος γι΄αυτόν, τονίζονται από τα κακότυχα κοράκια που ήδη μαζεύτηκαν.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Grosz George. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s