184. El Greco, οι Κρητικές ουράνιες φλόγες (28)

Ο γιός του , που όμως περιορίστηκε στην αρχιτεκτονική

Γλύπτης, αρχιτέκτων αλλά οπωσδήποτε μέγας ζωγράφος, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Κρήτη 1541- Τολέδο 1614) εισήγαγε μια νέα σχολή, την λεγόμενη ισπανική, στην ιστορία της τέχνης. Γνωστό ως ο Έλληνας (El Greco) το κρητικόπουλο από το Χάνδακα ένιωσε να σκιρτά μέσα του η ευαισθησία όταν θαύμαζε τις βυζαντινές αγιογραφίες. Ξεκίνησε την ανά τον κόσμο περιήγηση του με ταξίδι στη Βενετία μιας που η Κρήτη ήταν υπό βενετσιάνικη κατοχή. Επηρεασμένος από τους Τιτσιάνο και Τιντορέτο βρέθηκε αργότερα στη Ρώμη για να μιλήσει μέσα του η γλυπτική του Μιχαήλ Αγγέλου, τον οποίο όμως κατά παράδοξο τρόπο τον θεωρεί «πολύ μεγάλο τεχνίτη, αξεπέραστο γλύπτη, αλλά δεν ξέρει να ζωγραφίζει!». Σε έγγραφο της Ενετικής Διοίκησης της Candia o Θεοτοκόπουλος αποκαλείται «maestro», ενώ το 1566 υπογράφει ως μάρτυρας σε έγγραφο συμβολαιογράφου του Χάνδακα ως «μαΐστρο Μένεγος Θεοτοκόπουλος σγουράφος» δηλαδή ζωγράφος.

Η Ταφή του Κόμη Οργκάθ

Το 1577 εγκαθίσταται στο ισπανικό Τολέδο και δεν φεύγει πια από εκεί. Με μανιερίστικες φιγούρες σαν μαύρες φλόγες να ξεχύνονται στον ουρανό αφήνει την σφραγίδα στην παγκόσμια τέχνη. Τα δύο πιο διάσημα έργα του είναι η ταφή του Κόμη Οργκάθ, και η διανομή των ιματίων (Ελ Εσπόλιο). Οι καμβάδες του μεταφέρουν το δέος προς μια μυστηριακή έκσταση, αναζητεί την απελευθέρωση από τα γήινα, ψάχνει τον ουρανό (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Προσκύνηση των ποιμένων που ζωγράφισε για το δικό του τάφο.

Ο Ελ Γκρέκο βρέθηκε αντιμέτωπος πολλές φορές με την Ιερά Εξέταση, συνήθως για αστείους λόγους, που, όμως, θα μπορούσαν να τον θέσουν σε κίνδυνο. Χαρακτηριστικά αναφέρεται από τον Κ. Ουράνη ότι κάποτε τον κάλεσαν σε δίκη, επειδή οι πίνακές του ήταν αιρετικοί, επειδή τα φτερά των αγγέλων στους πίνακές του είχαν μεγαλύτερο μέγεθος από το «φυσικό».

Μνημειώδης έμειναν οι προσωπογραφίες του, ασύγκριτες και αμίμητες, ενώ σταθμό αποτέλεσε και τα μυθικού θέματος μεγάλο έργο του Λαοκόοντα που μάχεται με τα θαλασσινά φίδια για να προστατέψει τα παιδιά του. Η παραδοξότητα της τέχνης του καλλιέργησε θεωρίες όπως ότι έπασχε από αστιγματισμό, ωστόσο έτσι ή αλλιώς εξέφρασε μέσα από ένα μαγικό χρωστήρα το θρησκευτικό κυρίως ζήλο ολόκληρης της Ιβηρικής εθνότητας που κυβερνούσε τότε τον κόσμο τους.

O Δομήνικος πεθαίνει (7 Απριλίου). Στην απογραφή των ευρισκόμενων στο εργαστήριό του, την οποία συνέταξε ο γιος του, αναφέρονται τρεις πάγκοι εργασίας, εκατόν σαράντα τρεις πίνακες, δεκαπέντε προπλάσματα από γύψο, τριάντα προπλάσματα από πηλό και κερί, είκοσι επτά ελληνικά βιβλία, εξήντα επτά ιταλικά βιβλία, δεκαεπτά ισπανικά βιβλία, δεκαεννιά βιβλία αρχιτεκτονικής, εκατόν πενήντα σχέδια, τριάντα προσχέδια και διακόσιες χαλκογραφίες.

Αγόρι ανάβει κερί από κάρβουνο

Εν ζωή τον εκτίμησαν κυρίως οι λόγιοι κι οι ουμανιστές, λιγότερο δε το καλλιτεχνικό κατεστημένο. Για αιώνες τον θεωρούσαν εκκεντρικό και τον αγνοούσαν επιδεικτικά προκρίνοντας για κείνον την εικόνα ενός ζωγράφου με φιλοσοφικές νεοπλατωνικές αναζητήσεις. Η τέχνη του, προσωπική και αυτόνομη, εκτοπίστηκε από την εισβολή της μπαρόκ τεχνοτροπίας που εκτόπισε τον μανιερισμό του 16ου αιώνα. Οι πίνακές του θεωρούνταν «υπερβολικοί» και «επιτηδευμένοι», ενώ η εκκεντρικότητά του συχνά ταυτίστηκε με ενδεχόμενη «παραφροσύνη». Πολύ αργότερα στην Ισπανία, εκπρόσωποι του ιμπρεσιονισμού και του συμβολισμού, ανανέωσαν το ενδιαφέρον για το έργο τού Γκρέκο, το οποίο ερμήνευσαν ως προδρομικό εκείνου τού Βελάσκεθ. Δάσκαλοι του 20ου αιώνα επηρεάστηκαν σφόδρα όπως ο Σεζάν, ο Πικάσο, ο Φραντς Μαρκ ακόμη κι ο ιδιαίτερος ο Τζάκσον Πόλοκ.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in El Greco. Bookmark the permalink.

One Response to 184. El Greco, οι Κρητικές ουράνιες φλόγες (28)

  1. Ο/Η antonis λέει:

    φανταστικος!!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s