159. Τα Γοτθικά έργα ως προεόρτια (9)

To 1386 άρχισαν στο Mεδιολάνο της Λομβαρδίας οι εργασίες ενός επιβλητικού ναού. Σήμερα όλοι οι δρόμοι του Μιλάνου είτε ξεκινούν είτε κυκλώνουν τον καθεδρικό ναό, την εκπληκτική Milan Duomo.

Στα 1.100 περίπου οι θεσπέσιες πύλες όσων δίχως όρια απολαμβάνουμε σήμερα, βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Οι μάστορες δουλεύουν με το είναι τους και το χρόνο, πινελιές πέφτουν βροχή και λαξεμένες λιθοδομές στήνονται καθ΄ ύψος. Η Γοτθική Τέχνη χαίρεται ως μια τελευταία αναπήδηση στο βατήρα, για την απολαυστική βουτιά στις θάλασσες της Αναγέννησης. Ετοιμασίες συνεχείς για τρακόσια χρόνια (11ος, 12ος, 13ος αιώνας) πριν ανατείλουν οι απίθανες μορφές των ουρανόσταλτων καλλιτεχνών. Φυσικά όλα αυτά όχι σε στεγανά. Στην αρχή ως Ρωμανική τεχνοτροπία (τεράστια μοναστήρια κι εκκλησιές ακόμη και με γλυπτά στην πρόσοψη), αργότερα μέχρι και το 15ο αιώνα θα βρίσκουμε επηρεασμένους αρχιτέκτονες από την γοτθική συστολή.

Ο Ναπολέων μπορεί εδώ να στέφθηκε αυτοκράτορας, αλλά η Παναγία των Παρισίων (Notre Dame) μένει στους αιώνες το συμβολικότερο έργο Γοτθικού ρυθμού. Ξεκίνησε να χτίζεται το 1.163 και δεν θα πάψει να μας ελκύει στον αιώνα

Στην Αρχιτεκτονική έχουμε την πιο διακριτή έκφανση του ρυθμού. Οικοδομές γιγάντιες και μεγαλόπρεπα καμπαναριά, δημόσια κτίρια και ναοί σε μεγέθη ασύλληπτα, κι όμως : Όσο πελώρια τόσο αέρινα , λεπτεπίλεπτα, σαν ζουληγμένα στη μέση τους, σαν να σηκώνονται στα νύχια για να φτάσουν το ύψιστο που μπορούν. Όλο το συγκρότημα με αψίδες μυτερές, αλλεπάληλες, το πνεύμα και το βλέμα μόνον ψηλά, ψηλότερα, οι μορφές επιμήκεις, τα οξύρυγχα τόξα να προσκαλούν την άνωθεν βοήθεια, τα παράθυρα ολοκέντητα. Κι ενώ οι σκιές στους διαδρόμους παιχνιδίζουν, θόλοι, πυργίσκοι, μακρόστενα γλυπτά, ραβδώσεις ουρανοκατέβατες, μπαίνει κερασάκι η φαντεζί πολυχρωμία των βιτρώ : Λάμπουν τα υαλουργήματα, μας συνοδεύουν σε θρησκευτικές ξεναγήσεις μέσα σε πανσπερμία χρώματος που μας τυλίγει ολόθερμο.

Υποκύπτω στον πειρασμό να διαλέξω τρεις προδρόμους, πρωτομάστορες των καιρών τους, που μαζί με δεκάδες άλλους βάλαν θεμέλια ακλόνητα, επιτέλους, ν’ αρχίσουμε να μαθαίνουμε τους άρχοντες των παραμυθιών με ονοματεπώνυμο. Έτσι κάπως θα δαντελώσει και το τρυφερό ταξίδι μας με τη γνωριμία των καλλιτεχνών, έτσι θα γίνει λιγότερο βαρετή η αόριστη ερμηνεία των έργων.

Cimabue, Maestà, π. 1270, Λάδι σε ξύλο, 427x280 εκ., Μουσείο Λούβρου, Παρίσι

α) Ο Τσιμαμπούε (Cimabue 1240-1302 -ψευδώνυμο του Cenni di Pepo) αποτελεί χαρακτηριστική φυσιογνωμία μιας μεταβατικής εποχής. Είναι ο τελευταίος των μεγάλων που επηρεάστηκαν από τη Βυζαντινή τέχνη αλλά εισάγει δύο νέα στοιχεία που θα μας εκβάλλουν γλυκά απ΄το Μεσαίωνα : Τον κατακόρυφο διάκοσμο όπου η διάταξη ψάχνει το ύψος όχι το πλάτος, και την εκφραστικότητα του προσώπου που έλειπε από τις θεϊκές όψεις των βυζαντινών εικόνων. Ο Δάντης με τον οποίο έζησαν μαζί, τον θεωρούσε προικισμένο και τον κατέτασσε στις ανυπέρβλητες Mορφές της ζωγραφικής. Ο Τσιμαμπούε είναι η γέφυρα του παλιού με το νέο, είναι το φίλτρο που θα διασκεδάσει την απόλυτη σοβαρότητα προς μια πιο εξανθρωπισμένη αποτύπωση

"Η Αναγγελία του θανάτου της Παρθένου" Duccio.

β) Ο Ντούτσιο(ντι Μπονισένια – Duccio

Duomo Siena, Βιτρώ

di Buoninsegna, 1278-1839) ήταν ο ζωγράφος που επηρέασε όσο λίγοι τους συγχρόνους του. Φυσικά η θεματολογία παραμένει θρησκευτική, εντούτοις οι πειραματισμοί του στο «χρυσό» με υδρόχρωμα από αυγό άφησε μεγάλη παρακαταθήκη. Το έργο του «Μαντόνα και Παιδί» ήταν η πλέον πανάκριβη επένδυση που έγινε ποτέ από το Μητροπολητικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης (ξεπέρασε τα 45 εκ. δολλάρια!) και σήμερα θεωρίες το φέρουν ξανά στο κέντρο του ενδιαφέροντος ως πλαστό! Τα σώματά του δεν είναι πλέον στατικά, η έκφραση αποκτήθηκε, τα ρούχα αποδίδουν τη φόρμα του σώματος, «μιλούν»  οι χειρονομίες, οι θεϊκές μορφές ακουμπούν στη γη.

"Ο Δρόμος για του Γολγοθά", Σιμόνε Μαρτίνι. Εντυπωσιακά χρώματα, ακόμη πιο εντυπωσιακή όμως η δύναμη των σωμάτων, σπρώχνουν, τραβούν, φωνάζουν. Σχεδόν νιώθεις τη βία, την οχλοβοή. Πραγματικό προμήνυμα όσων έρχονται στην Τέχνη

γ) Ο Σιμόνε Μαρτίνι (Simone Martini,1283-1344) μαθητής του Ντούτσιο κατέκτησε την αιωνιότητα μέσα από τις πρώτες υποψίες  ρεαλισμού που ψάχνει να εμποτίσει στο έργο του. Προσγειωμένες και οι δικές του μορφές όπως του δασκάλου του, βγάζουν όλο και περισσότερο μια κινητικότητα που παντελώς έλειπε στη θρησκευτική Τέχνη. Οι ήρωές του καταλαμβάνουν αρμονικά το χώρο, όπως στο μυθικό έργο του Maesta που συναντούμε τον ζωγράφο και το θεατή αρκετά βήματα πίσω, απομακρυσμένο από την Παναγία, να βλέπει πλήρη τη σκηνή με όλους τους παρευρισκόμενους.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s