157. Η ανάπαυλα των Ελληνιστικών ετών (7)

Η μάχη της Ισσού, μωσαϊκό

Μόλις 13 χρόνια πήρε στο γιό της μορφωμένης και φίλαρχης Ολυμπιάδας να κατακτήσει όλο το γνωστό κόσμο. Τελικά ένας άγνωστος πυρετός ξέκανε τον Αλέξανδρο, κι εκείνος πρόλαβε να πει πως αφήνει το βασίλειο του τω κρατίστω = στον ισχυρότερο. Εκεί, το 323 π.Χ.  ξεκινούν τα Ελληνιστικά χρόνια, μια φθίνουσα πορεία ατάλαντων ηγετών, μετρίων φυσιογνωμιών, και καμπτόμενης τέχνης. Φθάνει δε ως το 31 μ.Χ. όταν στα νερά του Ακτίου κάτω από την Πρέβεζα θα πνιγούν οι φιλοδοξίες του Μάρκου Αντώνιου και της Κλεοπάτρας. Ο Οκταβιανός αναλαμβάνει να οδηγήσει τη Ρώμη σε μια βαριά στρατοκρατούμενη υστερία, κι η καλλιτεχνική έκφραση θα βρει ογκωδέστερες μεταφράσεις..

Τι συνέβει όμως αυτά τα 200 χρόνια μετά το χαμό του μεγαλύτερου των Μακεδόνων; Η Έφεσος, η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια στήθηκαν όχι ασφαλώς ως μνημεία ιμπεριαλισμού, αλλά ως σταθεροί πυλώνες πνευματικής διάδοσης και κοινωνικής ευμάρειας. Εκεί λοιπόν στο επίκεντρο μπαίνει ο άνθρωπος, αναζητείται η ατομική του εντύπωση, το προσωπικό γούστο, τα πορτρέτα ενώ κάποτε πρόβαλαν ιδεαλιστικά αρχέτυπα, αποτυπώνουν πια τα ατομικά φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά. Ευτυχώς, διότι έτσι μας κληροδοτήθηκε και η «φωτογραφία» του Αλεξάνδρου που φυσικά κυριαρχεί στη θεματολογία πασών των ευγενών δράσεων.

Ο Λαοκόων φώναζε ο καημένος στους Τρώες "Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας" μα δεν τον άκουσαν και πήραν μέσα απ΄τα τείχη τον Δούρειο ϊππο. Ο Ποσειδώνας που στήριζε τους Αχαιούς έστειλε δυο φίδια και σκότωσαν κι εκείνον και τους γιούς του. Ρόδιου καλλιτέχνη ελληνιστικής εποχής, αντίγραφο του οποίου σώζεται στο Μουσείο του Βατικανού

Στα γλυπτά οι τεχνίτες μπαίνουν στα δύσκολα και παρουσιάζουν δυο και τρεις μορφές σε σύμπλεγμα, σε δράση, σε εξέλιξη. Τα φώτα της Τέχνης πέφτουν στην Πέργαμο, όπου καταφτάνουν οι φίρμες της εποχής για να συγκριθούν, να βελτιωθούν, να προβληθούν. Ένας κομψός νατουραλισμός κάνει τη δειλή εμφάνισή του στην τεχνοτροπία, η φωτοσκίαση αναζητά χαραμάδες για να γίνει αποδεκτή, τα ψηφιδωτά αποκτούν λόγο στη διακόσμηση με παραστάσεις κήπων, με αναβάτες που μάχονται, με μπουκέτα από φιγούρες ως πρωταγωνιστές. Μάλιστα οι καλλιτέχνες αποπειρώνται να μιλήσουν και ψευδαισθητικά, δηλαδή στην τοιχογραφία παλεύουν να δώσουν βάθος με επαρκείς γεωμετρικές γραμμές, ώστε οι ζωγραφισμένες κιονοστοιχίες, οι πεσσοί, να δίνουν την εντύπωση πως μπορεί να δει κανείς πέρα, μακριά, σε έναν πρώιμο ιμπρεσιονισμό.

Λεπτομέρεια από το θαυμαστό Βωμό της Περγάμου. Αντίγραφο σε πραγματικές διαστάσεις αποτελεί το κεντρικό έκθεμα του Μουσείου του Βερολίνου.

Οι Ρωμαϊκές χιλιαρχίες όμως ανυπομονούν να βγουν θηριώδεις στο προσκήνιο. Οι αρχιτέκτονές τους είναι ολοφάνερο άριστοι αντιγραφείς των κλασικών χρόνων, και ιδιαίτερα την έννοια της αψίδας που τόσο πανευρωπαϊκά εξάπλωσαν, την παρέλαβαν από την Ελληνιστική τέχνη η οποία κατάκοπη αναλώθηκε σε περιορισμένα πειράματα, χωρίς εξάρσεις. Κρατούσαν ακόμη οι πολεμικές συγκινήσεις που ξεπλύθηκαν στον Ύφαση ποταμό, το απώτατο άκρο στις Ινδίες των μακεδονικών στιγμάτων. Καθώς οι εποποιίες μεταλλάσσονταν σε μύθους, σε μια φάτνη της Βηθλεέμ είχε ήδη συμβεί άλλωστε, το κοσμοϊστορικότερο γεγονός που θα επηρέαζε καταλυτικά για τους επόμενους 17-18 αιώνες τουλάχιστον, την Τέχνη που ξέρουμε.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in d. Θ Η Σ Α Υ Ρ Ο Ι σκόρπιοι, ΕΠΙΚΑΙΡΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ. Bookmark the permalink.

3 Responses to 157. Η ανάπαυλα των Ελληνιστικών ετών (7)

  1. Κατά τη γνώμη μου στην ελληνιστική περίοδο εξήχθη ο ελληνικός πολιτισμός αλλά δεν προήχθη…
    Και γι αυτό αναλώθηκε σε δημιουργία κακεκτύπων, τα οποία πήραν και οι Ρωμαίοι και έτσι για κάποιους αιώνες κυριάρχησε ο πολιτισμός της αντιγραφής (πολιτισμού).
    Αυτό ναι μεν βοήθησε στην εξάπλωση του ελληνισμού σε όλο και περισσότερους λαούς, σε όλο και περισσότερους ανθρώπους, αλλά τελικά τον άφησε στάσιμο.
    Κι όταν ο κόσμος προχωρά κι εσύ παραμένεις στάσιμος, στην ουσία κάνεις βήματα πίσω, έστω κι αν δε βηματίζεις καν.

    Για να μην είμαι απόλυτος, πράγματι έγιναν κάποιες προσπάθειες προόδου, όπως η απόπειρα ψευδαισθητικής απεικόνισης στην τέχνη που αναφέρεις, αλλά αυτές οι προσπάθειες έμειναν σε πρώιμο στάδιο και εν γενει αποτελούν τη σταγόνα στον στάσιμο ωκεανό των ελληνιστικών χρόνων.

    • Ο/Η pigpanther λέει:

      Φίλε Mazestix, σ΄ ευχαριστώ που με παρακολουθείς και σε παρακαλώ βόηθα όσο μπορείς. Στο απέραντο δάσος της Τέχνης είμαι σχεδόν ΑΓΓΟΥΡΙ, οπότε αν δεις κανένα χοντρό φαουλ (τα ψιλά άστα, παίξε έδρα…) φρόντισε να με διορθώσεις, για να μην παραπλανήσω λαθεμένα και κανένα χριστιανό

      • Χαχαχα
        Προφανώς και δε θα παίξω το ρόλο του διαιτητή!
        Διότι ,εκτός των άλλων, όταν ακούω για διαιτητές βγάζω σπυριά! (Παναθηναικός ων…)
        Μη νομίζεις, δεν είμαι παντογνώστης. Ούτε καν… πολυγνώστης!
        Νομίζω πως έχεις επαρκείς γνώσεις επί των θεμάτων που γράφεις, επομένως δε χρειάζεται η δική μου… «νομιμοποίηση» προς αποφυγήν της ακούσιας παραπλανήσεως «χριστιανών».
        Στό απέραντο δάσος της Τέχνης όλοι αγγούρια είμαστε. (Πότε δροσίζουμε και πότε ζορίζουμε…)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s