114. Η οδαλίσκη Ελλάς

"La grande odalisque" Jean Auguste Ingres, 1814, λάδι σε καμβά, Μουσείο Λούβρου, Παρίσι. Η οδαλίσκη ήταν μια σκλάβα στο χαρέμι του σουλτάνου, μια καμαριέρα στο σαράι. Καμία σύνδεση των Μεσογειακών πολιτών ως προς τα κεντροευρωπαϊκά κάστρα...

Τα μάτια σας τέσσερα πάνω στον πίνακα. Προσέξτε τον ως ειδικοί. Μετά, διαβάστε.

Ο Ζαν Ογκύστ Ενγκρ (Jean Auguste Ingres, 1780-1867), σαφής, ζωτικός, αισθησιακά τολμηρός, ανήκει στους μεγάλους νεοκλασικούς και φορμαλιστές καλλιτέχνες που βαυκαλιζόμαστε ότι καταλαβαίνουμε. Το 2006 το Λούβρο τού έκανε ένα μεγάλο αφιέρωμα και φυσικά στο κεντρικότερο σημείο ήταν δύο από τα έργα σταθμούς του ζωγράφου. Το «Turkish bath», και φυσικά η «Μεγάλη Οδαλίσκη», μία από τις πιο πολυσυζητημένες εικόνες-φετίχ της ιστορίας της τέχνης. Ένας γοητευτικός μύθος, μια «εκκεντρικότητα» που τράβηξε την προσοχή των σημαντικότερων εκπροσώπων του μοντερνισμού, ενώ συνεχίζει να εμπνέει και να επηρεάζει τους πιο διαφορετικούς μεταξύ τους καλλιτέχνες.

Τι δαιμόνιο έχει τούτος ο πίνακας ; Και τι δεν έχει !

Το αυτί της είναι παράλογα μακριά από το πρόσωπο. Το σαγόνι δεν σχετίζεται με τις αναλογίες της μορφής. Ο αυχένας τραχιά βουβαλίσιος για μια τέτοια κοπέλα. Η ωμοπλάτη της διογκωμένη σαν ύβος ραχιτικού. Τρομακτική η αφύσικα επιμήκης πλάτη της, υπολογίσηκε πως έχεις δύο έως τρεις τουλάχιστον παραπανίσιους σπονδύλους. Τα χέρια της είναι εξωφρενικά μακριά, ο αγκώνας απών, η στάση αδύνατον να εκπληρωθεί από το πλέον καλογυμνασμένο μοντέλο. Τα πόδια της γιγαντικά μακρόσυρτα ως ασπόνδυλου ερπετού, ο αστράγαλος μια ανώμαλη σύμφυση, η φτέρνα ένα τερατώδες οίδημα. Η στροφή του κορμού και η γωνία της λεκάνης είναι -ιατρικώς διασταυρωμένο- αδύνατες για ζωντανό πλάσμα. Τα οπίσθια εντελώς ξένα με τον κορμό, κρέμονται στο χάος. Αντίθετα, το στήθος ως μπάλα μπιλιάρδου στέκεται πέτρινο απρόσμενα κοντά στη μασχάλη, παραβιάζοντας κάθε νόμο βαρύτητας. Δεν δουλεύει τίποτε στο γαλαζοκύανο φόντο των μεταξιών. Όταν πρωτοπαρουσιάστηκε το 1819 ένας κριτικός το κατέκρινε λέγοντας «Δεν έχει οστά, δεν έχει μύες, δεν έχει αίμα, δεν έχει ανακούφιση, δεν έχει ζωή»  ΣΥΝΟΛΟ : Ένα υπερκόσμιο αριστούργημα αντιγνωμιών που σαρκάζει μέσα  από την εκπληκτική διαφάνεια της επιδερμίδας, ένα λατρευτικό περιτύλιγμα, χρώμα και άρωμα σαγήνης, αληθινή γυναίκα. Το έργο το είχε παραγγείλει η Καρολίνα, αδελφή του Ναπολέοντα.

Η προεπαναστατική χώρα περνά κρίση, σε μπλε φόντο

Κάτι μου θυμίζει από της ξετσίπωτης Ελλάδας το αδειανό πουκάμισο, εκείνης που άκαρδη τρώει τα παιδιά της, εκείνης της επίφασης κράτους που πληγώνει τον ποιητή της όπου και να περπατήσει. Οι οικονομολόγοι στη σειρά σκίζουν τα πτυχία τους για την κατάστασή μας, μια ανωμαλία της φύσης, πανθεσμική καταβαράθρωση. Απορούν για την κενότητα των ταμείων, νευριάζουν με τα «μακριά» μας χέρια, τα χάνουν μπρος στην εκούσια αστοχία να μπει πλάτη για το γενικό καλό. Αναρωτιούνται πώς στην ευχή θα κάνει έργο κάποτε μια συστημική ανάλυση, πηδούν απ΄τα μπαλκόνια των Βρυξελλών πώς μπορεί να υπάρχει ζωή σε ένα τέτοιο σαθρό κοινωνικό έκτρωμα. Απ΄ έξω κούκλα κι από μέσα πανούκλα.

Το ελκτικό μεγαλείο της όλης Ελλαδικής εικόνας όμως παραμένει ανεξερεύνητο, όμοια με την τρυφερή οδαλίσκη. Συνεισφέραμε στην ευρωπαϊκή ιδέα από τη θέση των εσχάτων υπηρετών, αγοράσαμε, δανειστήκαμε, δουλέψαμε, ξαναγοράσαμε πιστοί στην υπερκαταναλωτική αγχόνη της Δύσης. Προσκλητική όμως η Ελλάδα, θα παραμείνει σήμαντρο κελεύσματος, μια ζωοφόρος πατρίδα, γεμάτη αγωνιστικές υποσχέσεις, με μεσογειακή επιδερμίδα όλο γοητεία. Ιστορία με πλούτο, παρόν με ευκαιρίες, μέλλον με ετοιμοπόλεμους.

Advertisements
This entry was posted in Ingres, Jean A. D.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s