99. Παπανούτσος και λιοντάρια

Μόλις χθες ανακοινώθηκε από το Υπ. Παιδείας ο τραγέλαφος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσής μας. Κλάμα και καγχασμός. Κομματισμός, ανασφάλεια, ανέχεια, γραφειοκρατία, έλλειψη νέων τεχνολογιών. Άγνωστο πόσοι και ποιοί φοιτούν, για πόσο. Kαμιά 60αριά χιλιάδες ελληνόπουλα φοιτούν abroad. Τι αχρειότητα πια, πόσο δραματικά κωμικός είναι αυτός ο ιλαρός βρόγχος που ζούμε. Να τι θυμήθηκα:

Δυο λιοντάρια μισούσαν τόσο πολύ ο ένας τον άλλο που στον φοβερό θυμό τους έσπασαν το χώρισμα του κλουβιού. Ήταν τέτοια η μανία του αλληλοσπαραγμού τους που το πρωί οι φύλακες βρήκαν μόνον τις ουρές τους…

Το τρυφερό παράδειγμα του «Τραγικού» μας το διέσωσε ο Schopenhauer και το άντλησα από την «Αισθητική» του μέγιστου Παπανούτσου σελ. 297.  Εκεί οδεύουμε. Μελαγχολικά, θηριωδώς, ανάδελφα. Λες και αδυνατούμε να μοιράσουμε δυο γαϊδάρων άχερα. Οι πολιτικές καντρίλιες έχουν ξεπεράσει το «Κωμικό» της γελοιότητάς τους, και μας παρασέρνουν στη δίνη του ελλαδικού στραγγαλισμού.

Ο Baudelaire στην αναγεννησιακή  Comedia del’ Arte δίνει ένα πιο αιματηρό παράδειγμα επί σκηνής. Οι συνεχόμενες κλοπές (έγκλημα ποινής θανάτου) οδηγούν τον Πιερότο στη γκιλοτίνα. Η βαριά λάμα σκάει με συρτό κρότο πάνω στον αυχένα του κλεπτομανή και το κρανίο κυλάει μακάβρια στο ικρίωμα. Ο ακέφαλος Πιερότος σηκώνεται, αρπάζει με βουλιμία το αδέσποτο κεφάλι και το χώνει με ευτέλεια  στην τσέπη του. Όλα μπορούμε να φαντασθούμε πως είναι ικανός να λαθροχειρεί ο κλεπτομανής, ποτέ όμως καρατομημένος το ίδιο του το κεφάλι ! Το «Τραγικό» διεισδύει στο «Κωμικό», τα ασυμβίβαστα αλληλοεξουθενώνονται, γίνονται τη μια γελοιογραφία, και την άλλη συμφορά.

Τέτοιες στιγμές εθνικής κατάπτωσης παρηγοριέμαι κάπως από εκείνους που εντρύφησαν στη σπουδή των αισθήσεων. Αμετανόητος πιστεύω ακλόνητα πως τα χάλια μας είναι ΘΕΜΑ ΑΠΑΙΔΕΙΑΣ. Ο Ευάγγελος Παπανούτσος (Πειραιάς 27.7.1900) υπήρξε αγνός δάσκαλος της αυταπάρνησης. Θεολογική, Φιλοσοφική, Παιδαγωγική. Ιερό τέρας της εκπαιδευτικής μεταρύθμισης υπηρετεί ανά την Ελλάδα ιδρύοντας σχολές, το ’74  εκλέγεται βουλευτής Επικρατείας της Ένωσης Κέντρου, το ’80 μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Ο ίδιος σχολιάζει για την πορεία του ως δασκάλου: «Δεν με άφησαν να ριζώσω πουθενά, να συνεχίσω έως το τέλος της μια καλλιεργητική μου δουλειά και να αξιωθώ να ιδώ τους καρπούς της. Κάθε δύο χρόνια με μετέθεταν από το ένα στο άλλο ίδρυμα για να εξαναγκαστώ να υποταχθώ στη ρουτίνα ή να αλλάξω επάγγελμα«.

Πολυγραφότατος, με φυσική ευφράδεια, δίδασκε συναρπαστικά.  Σφράγισε τα εκπαιδευτικά μας πράγματα  ως πρωτοποριακός διανοητής.

«…Η εκπαιδευτική κακοδαιμονία μας του να μην  έχουμε ακόμα εκπαίδευση (1972) σωστή, και ευθυγραμμισμένη με τις πνευματικές δυνάμεις και ανάγκες του Έθνους, είναι γιατί από την αρχή, από τα πρώτα κιόλας βήματα που κάνομε για να μορφώσομε τα παιδιά μας, πάμε στραβά. Με μια κουβέντα δεν διαθέτουμε μέθοδο εργασίας και δομή της Πανεπιστημιακής Παιδείας.

Γιατί επιστημονική μόρφωση θα πει μεθοδική και επίπονη άσκηση στον τρόπο που πρέπει κανείς να πλησιάζει, να παρατηρεί και να ζυγίζει τα πράγματα. Χρειαζόμαστε ειδική αγωγή της σκέψης, που την αποκτά ο νέος μόνο όταν με την προσωπική επαφή, το παράδειγμα και την καθοδήγηση του δάσκαλου, να γυμναστεί πώς να οργανώνει την έρευνα, να θέτει τους στόχους, να ελέγχει τα αποτελέσματά της.

Να σταματήσουν οι αγορεύσεις από το βήμα και να καθιερωθεί η σωκρατική μέθοδος της προσωπικής επαφής, του διαλόγου και της συνεργασίας δάσκαλου και μαθητή μέσα στη βιβλιοθήκη, στο εργαστήριο, στην κλινική – στο τραπέζι της κοινής έρευνας. Ο αγγλοσαξωνικός θεσμός του tutor, του «πρεσβύτερου» που κηδεμονεύει τον νεοφώτιστο και τον καθοδηγεί, έχει δώσει θαυμάσια αποτελέσματα, η «έκρηξη του φοιτητικού πληθυσμού», παγκόσμιο σήμερα φαινόμενο, έχει δυσχεράνει το σύστημα φέρνοντας  σε αμηχανία τις Αρχές.

Επίσης η κλασική διαίρεση των σχολών κατά στεγανά χωρισμένες ειδικότητες, σήμερα ούτε με τις θεωρία της Επιστήμης συμβιβάζεται, ούτε ικανοποιεί τις ανάγκες των ανεπτυγμένων κοινωνιών. Σήμερα σε όλα σχεδόν τα πλάτη του πολιτισμένου κόσμου μιλούν για τρεις κύκλους  πανεπιστημιακών σπουδών.

Ο πρώτος κύκλος θα προσφέρει την βασική επιστημονική μόρφωση (φυσικές, ιστορικές, κοινωνικές επιστήμες). Θα απολήγει σ’ ένα πρώτο πτυχίο που θα επιτρέπει στους νέους να μπουν αμέσως στο στίβο της ζωής.

Ο δεύτερος κύκλος θεμελιωμένος απάνω στον πρώτο, θα αντιστοιχεί προς τις σημερινές πανεπιστημιακές μας σχολές και θα καταρτίζει τους νέους σε διάφορες πλέον επιστημονικές ειδικότητες.

Οι λίγοι που επιθυμούν να επιδοθούν βαθύτερα στην επιστημονική έρευνα, θα προχωρούν στον τρίτο και τελευταίο κύκλο με την προοπτική να αποτελέσουν αργότερα τα ανώτατα στελέχη της πνευματικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής, την κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας….»

Αυτά το 1972. Σαράντα χρόνια μετά, είμαστε στο ίδιο περίπου σημείο ανοργανωσιάς και προχειρότητας. Απαίδευτα τα νιάτα, χωλή η κοινωνία, σκοτεινό το μέλλον των θεσμών. Τα λιοντάρια ξεπηδούν αυτονόητα, τα θηρία ασυγκράτητα στις γειτονιές, σε έναν λαίμαργο αλληλοσπαραγμό.

xartografos

Advertisements
This entry was posted in Παπανούτσος Ε.. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s